Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 55

Devanagari script

नो चेद्दर्शयिता मार्गं धक्ष्याम्येनमहं तदा । महास्त्रैरप्रतिहतैरत्यग्निपवनोज्ज्वलैः

Transliteration

no ceddarśayitā mārgaṃ dhakṣyāmyenamahaṃ tadā | mahāstrairapratihatairatyagnipavanojjvalaiḥ

Translation

اگر وہ راستہ نہ دکھائے تو میں اسے (سمندر کو) جلا ڈالوں گا—ایسے عظیم، ناقابلِ روک ہتھیاروں سے جو سخت آگ اور تیز ہوا سے بھڑکتے ہیں۔

Word by Word

• नः: not
• नः: Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: नः (अव्यय)
• Form: निषेधार्थक-अव्यय; 'न' इत्यस्य वैदिक/छान्दसरूपम्

• चेत्: if
• चेत्: Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: चेत् (अव्यय)
• Form: शर्तार्थक-अव्यय (conditional particle: if)

• दर्शयिता: (someone) who will show
• दर्शयिता: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Verb
• Root: दृश् (धातु)
• Form: कर्तरि तृच्-प्रत्ययान्त (agent noun); पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; 'one who will show'

• मार्गम्: path, way
• मार्गम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: मार्ग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन

• धक्ष्यामि: I will burn
• धक्ष्यामि: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: दह् (धातु)
• Form: लृट् (Simple Future), उत्तमपुरुष (1st person), एकवचन; परस्मैपद

• एनम्: this (one), him/it
• एनम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; 'जलनिधिम्' इत्यादेः परामर्शः

• अहम्: I
• अहम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन

• तदा: then
• तदा: Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तदा (अव्यय)
• Form: कालवाचक-अव्यय (then)

• महास्त्रैः: with great weapons
• महास्त्रैः: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: महा (प्रातिपदिक) + अस्त्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), बहुवचन; कर्मधारयः (महानि अस्त्राणि)

• अप्रतिहतैः: unobstructed, irresistible
• अप्रतिहतैः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अ + प्रतिहत (प्रातिपदिक; कृदन्त)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), बहुवचन; 'महास्त्रैः' विशेषणम्; नञ्-समासपूर्वक क्त-प्रत्ययान्त

• अति: exceedingly
• अति: Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: अति (अव्यय/उपसर्ग)
• Form: अतिशयार्थक-अव्यय; समासे पूर्वपदम्

• अग्नि: fire
• अग्नि: Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: अग्नि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; समासपूर्वपदम्

• पवन: wind
• पवन: Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: पवन (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; समासपूर्वपदम्

• उज्ज्वलैः: blazing (like intense fire and wind)
• उज्ज्वलैः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: उज्ज्वल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), बहुवचन; 'महास्त्रैः' विशेषणम्; उपपद-तत्पुरुषः (अत्यग्निपवन-उज्ज्वलैः = fire-and-wind-bright)

Speaker

Rāma

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Setu-Samudra threshold

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Pilgrimage audience/interlocutor

Visual Art Cues

Scene: Rāma, eyes blazing, declares he will dry/burn the ocean with unstoppable astras—fire and wind imagery swirling above waves; vānaras watch in awe and fear.

Characters & Entities

• Rāma
• Ocean (Samudra/Jalanidhi)
• Mahāstras (divine weapons)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Dharma first seeks concord through worship, yet also upholds decisive power against obstruction when the righteous mission is blocked.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The Setu oceanic frontier—its very resistance and subsequent yielding magnify the sanctity of the crossing-site tradition.

What ritualistic prescription is mentioned?

No ritual is prescribed; the verse references the potential use of mahāstras if the path is not granted.