Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 17
Devanagari script
अनलंकृतमात्मानं देशांते भर्तरि स्थिते । कार्यार्थं प्रोषिते क्वापि सर्व्वमंड नवर्जिता
Transliteration
analaṃkṛtamātmānaṃ deśāṃte bhartari sthite | kāryārthaṃ proṣite kvāpi sarvvamaṃḍa navarjitā
Translation
جب شوہر فرائض کی خاطر کہیں اور مقام پر چلا جائے تو وہ اپنے آپ کو بے آرائش رکھتی ہے، ہر طرح کے سنگھار اور زیب و زینت کو ترک کر دیتی ہے۔
Word by Word
अनलंकृतम्unadorned
अनलंकृतम्:
Karma (Object qualifier/कर्म-विशेषण)
TypeAdjective
Rootअन् + अलंकृत (कृदन्त; √अलङ्कृ)
Formकृदन्त (क्त, PPP) नकार-निषेधपूर्वक; नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन; ‘आत्मानम्’ इति विशेषणम्
आत्मानम्herself
आत्मानम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootआत्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन (Singular)
देशान्तेat the edge of the place / in a corner
देशान्ते:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootदेशान्त (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन; समासः—तत्पुरुषः: देशस्य अन्तः
भर्तरिwhen the husband
भर्तरि:
Adhikarana (With respect to/अधिकरण)
TypeNoun
Rootभर्तृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन (Singular)
स्थितेbeing present/standing
स्थिते:
Adhikarana (Locative absolute/अधिकरण)
TypeAdjective
Rootस्था (धातु)
Formकृदन्त (क्त, PPP) सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; ‘भर्तरि स्थिते’ = ‘when the husband is present/standing’ (locative absolute)
कार्यार्थम्for some task/purpose
कार्यार्थम्:
Prayojana (Purpose/प्रयोजन)
TypeNoun
Rootकार्य + अर्थ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन; समासः—तत्पुरुषः: कार्यस्य अर्थः (purpose of work)
प्रोषितेwhen (he) is away
प्रोषिते:
Adhikarana (Locative absolute/अधिकरण)
TypeAdjective
Rootप्र + वस् (धातु)
Formकृदन्त (क्त, PPP) सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; ‘(भर्तरि) प्रोषिते’ = ‘when the husband is away’ (locative absolute)
क्वापिsomewhere
क्वापि:
Desha-adhikarana (Place adverb/देश)
TypeIndeclinable
Rootक्व + अपि (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक-अव्यय (indefinite adverb: somewhere/anywhere)
सर्वमण्डनवर्जिताdevoid of all adornment
सर्वमण्डनवर्जिता:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootसर्व + मण्डन + वर्जित (कृदन्त; √वर्ज्) + टाप्
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन; समासः—तत्पुरुषः: सर्वं मण्डनं वर्जितं यस्याः सा; कृदन्त (क्त) ‘वर्जित’
नnot
न:
Sambandha (Negation/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formअव्यय; निषेध-निपात (negation particle)
अवर्जिताnot excluded/deprived (textually problematic)
अवर्जिता:
Karta (Predicate qualifier/कर्ता-विशेषण)
TypeAdjective
Rootअन् + वर्जित (कृदन्त; √वर्ज्)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कृदन्त (क्त) नकार-निषेधपूर्वक; (पाठदोष/पाठभेदः—‘न अवर्जिता’ = ‘not devoid’, अर्थतः ‘वर्जिता’ अपेक्षितम्)
Speaker
Sūta
Visual Art Cues
Scene: A wife in simple garments, hair unadorned, seated near a lamp in a quiet home while the husband is shown traveling for duty in the distance; her renunciation of finery becomes visible austerity.
FAQs
Self-restraint and modesty are presented as outward signs supporting inner fidelity and disciplined dharma.
No holy site is referenced in this verse.
A niyama (observance) is described: avoiding adornment while the husband is away.