Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 10

Devanagari script

पतिव्रता तु या नारी पतिशुश्रूषणे रता । अहिंसका आतिथेयाः स्वधर्मनिरताः सदा

Transliteration

pativratā tu yā nārī patiśuśrūṣaṇe ratā | ahiṃsakā ātitheyāḥ svadharmaniratāḥ sadā

Translation

جو عورت سچ مچ پتی ورتا ہے وہ شوہر کی خدمت میں رچی بسی رہتی ہے؛ وہ اہنسا پر قائم، مہمان نوازی میں منہمک، اور ہمیشہ اپنے سَوَ دھرم میں مشغول رہتی ہے۔

Word by Word

• पति-व्रता: a devoted-to-husband (chaste) woman
• पति-व्रता: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: पति (प्रातिपदिक) + व्रत (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; तत्पुरुषः (patau vrataṃ yasyāḥ = devoted to husband as vow)

• तु: indeed/but
• तु: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: विरोध/विशेषार्थक-निपातः (particle: but/indeed)

• या: who (she who)
• या: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; सम्बन्धवाचक-सर्वनाम (relative pronoun)

• नारी: woman
• नारी: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: नारी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्

• पति-शुश्रूषणे: in the service of (her) husband
• पति-शुश्रूषणे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: पति (प्रातिपदिक) + शुश्रूषण (कृदन्त/प्रातिपदिक; √श्रु with desiderative sense, service)
• Form: नपुंसकलिङ्गः, सप्तमी-विभक्तिः (Locative/7th), एकवचनम्; तत्पुरुषः (pateḥ śuśrūṣaṇe = in service to husband)

• रता: engaged/attached
• रता: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: रत (कृदन्त/प्रातिपदिक; √रम्)
• Form: स्त्रीलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम् (engaged/attached)

• अहिंसकाः: non-violent
• अहिंसकाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: अहिंसक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्; विशेषणम् (collective description)

• आतिथेयाः: hospitable; honoring guests
• आतिथेयाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: आतिथेय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्; विशेषणम् (hospitable/guest-honouring)

• स्व-धर्म-निरताः: engaged in their own duty
• स्व-धर्म-निरताः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: स्व (अव्यय/प्रातिपदिक) + धर्म (प्रातिपदिक) + निरत (कृदन्त/प्रातिपदिक; √रम् with नि-)
• Form: पुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्; तत्पुरुषः (sve dharme niratāḥ = engaged in one’s own duty)

• सदा: always
• सदा: Kriya-vishesana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: सदा (अव्यय)
• Form: कालवाचक-अव्ययम् (adverb of time)

Speaker

Sūta (contextual narration within the Dharmāraṇyakhaṇḍa dialogue)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Dharmāraṇya

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Śaunaka and the assembled ṛṣis

Visual Art Cues

Scene: A household courtyard: a woman offering water and food to a guest, caring for family with calm composure; symbols of ahiṃsā (feeding birds/cows), and orderly domestic ritual space.

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Pativratā-dharma is portrayed as service, non-violence, hospitality, and unwavering commitment to righteous duty.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No specific tīrtha is named; the focus is household dharma taught within the Dharmāraṇya section.

What ritualistic prescription is mentioned?

Atithi-satkāra (honoring guests) is recommended as a continual dharmic observance.