Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 33

Devanagari script

सवर्णाभिस्तु सर्वाभिः पाणिर्ग्राह्यस्त्वयं विधिः । धर्म्ये विवाहे जायंते धर्म्याः पुत्राः शतायुषः

Transliteration

savarṇābhistu sarvābhiḥ pāṇirgrāhyastvayaṃ vidhiḥ | dharmye vivāhe jāyaṃte dharmyāḥ putrāḥ śatāyuṣaḥ

Translation

اپنے ہی ورن کی عورتوں کے ساتھ نکاح میں دلہن کا ہاتھ تھامنے کا یہ وِدھان ہے۔ دھارمک بیاہ سے دھرم والے بیٹے پیدا ہوتے ہیں، جو سو برس کی کامل عمر کی برکت پاتے ہیں۔

Word by Word

• सवर्णाभिः: with women of the same varṇa
• सवर्णाभिः: Karana (Instrument/करण)
• Type: Adjective
• Root: सवर्ण (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया (करण), बहुवचन; विशेषणम्—'स्त्रीभिः' इत्यर्थे

• तु: but/indeed
• तु: Sambandha/Discourse particle
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: निपात (particle), विरोध/विशेषार्थक

• सर्वाभिः: with all (of them)
• सर्वाभिः: Karana (Instrument/करण)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया (करण), बहुवचन; विशेषणम्

• पाणिः: hand (in marriage)
• पाणिः: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: पाणि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (कर्ता/उद्देश्य), एकवचन

• ग्राह्यः: to be taken/should be accepted
• ग्राह्यः: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: ग्रह् (धातु) + य (कृत् प्रत्यय) → ग्राह्य (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विधिलिङ्गार्थक-योग्यतावाचक (gerundive/तव्यत्-अर्थ)

• तु: indeed
• तु: Sambandha/Discourse particle
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: निपात (particle), पुनरुक्त-विशेषार्थक

• अयम्: this
• अयम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सर्वनाम

• विधिः: rule/ordinance
• विधिः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: विधि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• धर्म्ये: in a righteous (context)
• धर्म्ये: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: धर्म्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी (अधिकरण), एकवचन; विशेषणम्

• विवाहे: in marriage
• विवाहे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: विवाह (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी (अधिकरण), एकवचन

• जायन्ते: are born
• जायन्ते: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: जन् (धातु)
• Form: लट् (वर्तमान), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष, बहुवचन

• धर्म्याः: righteous
• धर्म्याः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: धर्म्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विशेषणम्

• पुत्राः: sons
• पुत्राः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पुत्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन

• शतायुषः: having a hundred-year lifespan
• शतायुषः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: शत + आयुस् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (शतं आयुः यस्य) इत्यर्थे; विशेषणम्

Speaker

Sūta (deduced, Brāhma Khaṇḍa dharma-narration context)

Visual Art Cues

Scene: A Vedic marriage moment: the groom takes the bride’s hand (pāṇigrahaṇa) before the sacred fire, elders and ṛtviks witnessing; an aura of dharma and auspicious longevity around the couple and imagined future sons.

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

A dharmic marriage (performed according to prescribed norms) is presented as the foundation for righteous, long-lived offspring and social order.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No specific tīrtha is praised in this verse; it focuses on gṛhastha-dharma within the Dharmāraṇya teaching context.

What ritualistic prescription is mentioned?

Pāṇigrahaṇa (the formal taking of the bride’s hand) is affirmed as the proper marriage rite within dharmic parameters.