Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 35

Devanagari script

कल्पवृक्षादिवृक्षांश्च धातून्कांचनमुख्यतः । दिव्यस्त्रीरुर्वशीमुख्याः प्रह्रादावद्यान्हरेः प्रियान्

Transliteration

kalpavṛkṣādivṛkṣāṃśca dhātūnkāṃcanamukhyataḥ | divyastrīrurvaśīmukhyāḥ prahrādāvadyānhareḥ priyān

Translation

کَلپَوِرکش جیسے کامنا پوری کرنے والے درختوں کو، سونے وغیرہ جیسی قیمتی دھاتوں کو، اُروَشی وغیرہ جیسی دیوی اپسراؤں کو، اور پرہلاد جیسے ہری کے محبوب بھکتوں کو یاد کرنا چاہیے۔

Word by Word

• कल्पवृक्षादि-वृक्षान्: trees such as the wish-fulfilling tree
• कल्पवृक्षादि-वृक्षान्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: कल्पवृक्ष (प्रातिपदिक) + आदि (अव्यय/प्रातिपदिक) + वृक्ष (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), बहुवचन; समासः—तत्पुरुषः (आदि-शब्देन सह)

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक-अव्यय (conjunction)

• धातून्: metals/minerals
• धातून्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: धातु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), बहुवचन

• काञ्चन-मुख्यतः: chiefly, beginning with gold
• काञ्चन-मुख्यतः: Kriya-vishesana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: काञ्चन (प्रातिपदिक) + मुख्य (प्रातिपदिक) + तस् (तद्धित/अव्यय-प्रत्यय)
• Form: अव्यय (adverbial), तद्धितान्त—तस्; अर्थः ‘मुख्यतया/प्रथमं’

• दिव्य-स्त्रीः: divine women
• दिव्य-स्त्रीः: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: दिव्य (प्रातिपदिक) + स्त्री (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), बहुवचन; समासः—कर्मधारयः

• उर्वशी-मुख्याः: chiefly (those) like Urvaśī
• उर्वशी-मुख्याः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: उर्वशी (प्रातिपदिक) + मुख्य (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), बहुवचन; विशेषणम् (दिव्यस्त्रीः इति पदस्य)

• प्रह्राद-आवद्यान्: Prahlāda and others (excellent ones)
• प्रह्राद-आवद्यान्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: प्रह्राद (प्रातिपदिक) + आवद्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), बहुवचन; समासः—द्वन्द्वः (प्रह्रादश्च आवद्याश्च)

• हरेः: of Hari
• हरेः: Sambandha (Genitive relation/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: हरि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive), एकवचन

• प्रियान्: dear (to him)
• प्रियान्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: प्रिय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), बहुवचन; विशेषणम् (प्रह्रादावद्यान् इति)

Speaker

Deductive: a Dharma-instructor voice within Dharmāraṇya Khaṇḍa (narrative speaker not explicit in the snippet)

Visual Art Cues

Scene: A contemplative sādhaka seated in a clean place, eyes half-closed, visualizing a kalpavṛkṣa laden with gifts, heaps of gold and gems, Urvaśī and apsarases in luminous attire, and Prahlāda standing in devotion to Hari.

Characters & Entities

• Kalpavṛkṣa
• Urvaśī
• Hari (Viṣṇu)
• Prahlāda

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Remembering exemplary devotees (like Prahlāda) along with sacred symbols of divine abundance cultivates devotion and purity.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No specific terrestrial tīrtha; the verse invokes celestial and symbolic sacred entities within Purāṇic cosmology.

What ritualistic prescription is mentioned?

Smaraṇa of divine trees, precious substances, celestial beings, and foremost devotees of Hari.