Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 81

Devanagari script

धर्मवाप्यां नरः स्नात्वा दृष्ट्वा धर्मेश्वरं शिवम् । मुच्यते सर्वपापेभ्यो न मातुर्गर्भमाविशेत्

Transliteration

dharmavāpyāṃ naraḥ snātvā dṛṣṭvā dharmeśvaraṃ śivam | mucyate sarvapāpebhyo na māturgarbhamāviśet

Translation

جو شخص دھرم واپی میں اشنان کرے اور دھرمیشور شیو کے درشن کرے، وہ تمام گناہوں سے آزاد ہو جاتا ہے؛ پھر وہ ماں کے رحم میں دوبارہ داخل نہیں ہوتا (یعنی اسے پُنرجنم نہیں ہوتا)۔

Word by Word

• धर्मवाप्याम्: in the Dharma-well/pond
• धर्मवाप्याम्: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: धर्म (प्रातिपदिक) + वापी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (धर्मस्य वापी)

• नरः: a man
• नरः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: नर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (कर्ता), एकवचन

• स्नात्वा: having bathed
• स्नात्वा: Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
• Type: Verb
• Root: √स्ना (धातु)
• Form: क्त्वान्त-अव्ययकृदन्त (absolutive/gerund), पूर्वक्रिया

• दृष्ट्वा: having seen
• दृष्ट्वा: Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
• Type: Verb
• Root: √दृश् (धातु)
• Form: क्त्वान्त-अव्ययकृदन्त (absolutive/gerund), पूर्वक्रिया

• धर्मेश्वरम्: the Lord of Dharma
• धर्मेश्वरम्: Karman (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: धर्म (प्रातिपदिक) + ईश्वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (धर्मस्य ईश्वरः)

• शिवम्: Śiva
• शिवम्: Karman (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: शिव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन; धर्मेश्वरम् इति विशेष्यस्य विशेषण/समनाम

• मुच्यते: is freed
• मुच्यते: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √मुच् (धातु)
• Form: लट्-लकार (वर्तमान), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद; कर्मणि-प्रयोग (passive)

• सर्वपापेभ्यः: from all sins
• सर्वपापेभ्यः: Apadana (Source/अपादान)
• Type: Noun
• Root: सर्व (प्रातिपदिक) + पाप (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (अपादान), बहुवचन; कर्मधारयः (सर्वाणि पापानि)

• न: not
• न: Pratishedha (Negation/निषेध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेधार्थक-अव्यय (negation particle)

• मातुः: of (his) mother
• मातुः: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: मातृ (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (सम्बन्ध), एकवचन

• गर्भम्: womb
• गर्भम्: Karman (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: गर्भ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन

• आविशेत्: would enter
• आविशेत्: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: आ√विश् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (optative), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

Speaker

Skanda (deduced)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Dharmavāpī

Type: kund

Visual Art Cues

Scene: A pilgrim bathes in a stepped pond (vāpī) and then stands before a Śiva-liṅga or anthropomorphic Śiva as Dharmeśvara, with bilva leaves and lamps; the atmosphere suggests release from saṃsāra.

Characters & Entities

• Dharmavāpī
• Dharmeśvara
• Śiva

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Tīrtha-snānā and Śiva-darśana together are presented as a direct path to purification and freedom from rebirth.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Dharmavāpī, along with the shrine/form of Śiva known as Dharmeśvara.

What ritualistic prescription is mentioned?

Bathe in Dharmavāpī and take darśana of Dharmeśvara Śiva.