Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 45

Devanagari script

नमः स्थूलाय सूक्ष्माय अणुरूपाय वै नमः । नमस्ते कामरूपाय सृष्टिस्थित्यंतकारिणे

Transliteration

namaḥ sthūlāya sūkṣmāya aṇurūpāya vai namaḥ | namaste kāmarūpāya sṛṣṭisthityaṃtakāriṇe

Translation

تجھے نمسکار بطورِ کثیف، تجھے نمسکار بطورِ لطیف، اور تجھے نمسکار بطورِ ذرّہ نما۔ اے خواہش کے مطابق روپ اختیار کرنے والے، سृष्टि، استھتی اور پرلے کرنے والے، تجھے سلام۔

Word by Word

• नमः: salutation
• नमः: Prayojana (Purpose/प्रयोजन)
• Type: Indeclinable
• Root: नमस् (प्रातिपदिक)
• Form: अव्यय-निपात; नमस्कारार्थक

• स्थूलाय: to the gross (manifest) one
• स्थूलाय: Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
• Type: Adjective
• Root: स्थूल (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, चतुर्थी (4th), एकवचन; ‘to the gross one’

• सूक्ष्माय: to the subtle one
• सूक्ष्माय: Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
• Type: Adjective
• Root: सूक्ष्म (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, चतुर्थी (4th), एकवचन; ‘to the subtle one’

• अणुरूपाय: to the one of minute/atomic form
• अणुरूपाय: Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
• Type: Adjective
• Root: अणु (प्रातिपदिक) + रूप (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, चतुर्थी (4th), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (‘अणोः रूपम्’); ‘to the one of atomic form’

• वै: indeed
• वै: Sambandha (Discourse particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: वै (अव्यय)
• Form: अव्यय-निपात; अवधारण/प्रत्ययार्थ (‘indeed, surely’)

• नमः: salutation
• नमः: Prayojana (Purpose/प्रयोजन)
• Type: Indeclinable
• Root: नमस् (प्रातिपदिक)
• Form: अव्यय-निपात; नमस्कारार्थक

• नमः: salutation
• नमः: Prayojana (Purpose/प्रयोजन)
• Type: Indeclinable
• Root: नमस् (प्रातिपदिक)
• Form: अव्यय-निपात; नमस्कारार्थक

• ते: to you
• ते: Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: चतुर्थी (4th) एकवचन; enclitic; ‘to you’

• कामरूपाय: to the one who assumes forms at will
• कामरूपाय: Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
• Type: Adjective
• Root: काम (प्रातिपदिक) + रूप (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, चतुर्थी (4th), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (‘कामस्य रूपम्’/‘इच्छानुसारं रूपम्’); ‘to the one of desired form’

• सृष्टिस्थित्यंतकारिणे: to the agent of creation, preservation, and destruction
• सृष्टिस्थित्यंतकारिणे: Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
• Type: Adjective
• Root: सृष्टि (प्रातिपदिक) + स्थिति (प्रातिपदिक) + अन्त (प्रातिपदिक) + कारिन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, चतुर्थी (4th), एकवचन; समाहार-द्वन्द्वपूर्वक-तत्पुरुषभावः (‘सृष्टिः च स्थितिः च अन्तः च’ तेषां ‘कारिन्’); ‘to the doer of creation, maintenance, and dissolution’

Speaker

Dharma

Visual Art Cues

Scene: A single deity radiates through three registers: a vast cosmic form (galaxies/lotus-worlds), a subtle luminous body (prāṇa-lines), and a tiny atom-like spark; around, symbols of creation, preservation, dissolution.

Characters & Entities

• Dharma
• Śiva

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The Lord pervades all scales of existence and governs the cosmic cycle; devotion acknowledges both immanence and sovereignty.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No; this is universal praise rather than localized sthala-māhātmya.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it is a theological stuti.