Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 3

निर्मानुषवनं चेदं सिंहव्याघ्रभयानकम् । आश्चर्यं परमं ज्ञात्वा धर्मराजोऽब्रवीदिदम्

nirmānuṣavanaṃ cedaṃ siṃhavyāghrabhayānakam | āścaryaṃ paramaṃ jñātvā dharmarājo'bravīdidam

“یہ جنگل انسانوں سے خالی ہے اور شیروں اور ببر شیروں کے خوف سے ہولناک ہے۔” اسے بڑا تعجب جان کر دھرم راج نے یوں کہا۔

nir-mānuṣa-vanama humanless forest
nir-mānuṣa-vanam:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootnir (उपसर्ग) + mānuṣa (प्रातिपदिक) + vana (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (nir-mānuṣam vanam = 'a forest devoid of humans')
caand
ca:
Samuccaya
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चय-निपातः
idamthis
idam:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootidam (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
siṃha-vyāghra-bhayānakamterrifying with lions and tigers
siṃha-vyāghra-bhayānakam:
Viśeṣaṇa (Qualifier)
TypeAdjective
Rootsiṃha (प्रातिपदिक) + vyāghra (प्रातिपदिक) + bhayānaka (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (siṃha-vyāghrayor bhayānakam = 'terrifying because of lions and tigers')
āścaryama wonder
āścaryam:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootāścarya (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन; क्रियाविशेष्य-भावः ('as a wonder')
paramamsupreme, great
paramam:
Viśeṣaṇa (Qualifier)
TypeAdjective
Rootparama (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; विशेषणम् (āścaryam)
jñātvāhaving understood/known
jñātvā:
Pūrvakāla (Prior action)
TypeIndeclinable
Root√jñā (धातु) + त्वा (क्त्वा)
Formक्त्वान्त-अव्यय (gerund)
dharmarājaḥDharmarāja (Yama)
dharmarājaḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootdharma-rāja (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; समासः—तत्पुरुषः
abravītsaid
abravīt:
Kriyā (Action/क्रिया)
TypeVerb
Roota√brū (धातु; √brū)
Formलङ् (imperfect/अनद्यतनभूत), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन
idamthis (statement)
idam:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootidam (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन

Narrator (contextual; following Vyāsa’s narration)

Tirtha: Dharmāraṇyaka (narrative forest)

Type: kshetra

Scene: A dramatic forest: dense trees, shadows, visible lions and tigers at a distance; Dharmarāja stands alert yet composed, turning to speak after recognizing the marvel of an apsaras appearing in such a place.

D
Dharmarāja (Yama)

FAQs

Spiritual inquiry arises when one recognizes the unusual nature of circumstances and seeks truth rather than assumption.

No named tīrtha appears in this verse; it emphasizes the araṇya (forest) setting.

None.