Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 91

विश्वमित्रो देवरात उदलश्च त्रयः स्मृताः । चचाई देवी सा प्रोक्ता शृणु त्वं नृप सत्तम

viśvamitro devarāta udalaśca trayaḥ smṛtāḥ | cacāī devī sā proktā śṛṇu tvaṃ nṛpa sattama

وشوامتر، دیورَات اور اُدَلا—یہ تینوں پرَوَر رِشی مانے گئے ہیں۔ دیوی چچائی کا بھی اس بیان میں ذکر کیا گیا ہے۔ اے بہترین بادشاہ، تم سنو۔

विश्वमित्रःViśvāmitra
विश्वमित्रः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootविश्वमित्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन
देवरातःDevarāta
देवरातः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootदेवरात (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन
उदलःUdala
उदलः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootउदल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-अव्यय (conjunction)
त्रयःthree
त्रयः:
Viśeṣaṇa (Numeral qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootत्रि (संख्याप्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा (1st/प्रथमा), बहुवचन; संख्यावाचक
स्मृताःare remembered/are stated
स्मृताः:
Kriya (Predicate as participle/क्रिया)
TypeAdjective
Rootस्मृ (धातु) (कृदन्त; क्त)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा (1st/प्रथमा), बहुवचन; क्त-प्रत्ययान्त (are remembered/are said)
चचाईCacāī (name)
चचाई:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootचचाई (प्रातिपदिक; नाम)
Formस्त्रीलिङ्गे, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन (पाठभेद/देश्य-नामसम्भवः)
देवीgoddess/lady
देवी:
Apposition (Samānādhikaraṇa/समानाधिकरण)
TypeNoun
Rootदेवी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन
साshe
सा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; सर्वनाम
प्रोक्ताwas declared/mentioned
प्रोक्ता:
Kriya (Predicate as participle/क्रिया)
TypeAdjective
Rootप्र+वच् (धातु) (कृदन्त; क्त)
Formस्त्रीलिङ्गे, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त (was said/declared)
शृणुlisten
शृणु:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootश्रु (धातु)
Formलोट्-लकार (Imperative), मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन; परस्मैपदम्
त्वम्you
त्वम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formमध्यमपुरुष-सर्वनाम; प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन
नृपO king
नृप:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootनृप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, सम्बोधन (Vocative/सम्बोधन), एकवचन
सत्तमO best (one)
सत्तम:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeAdjective
Rootसत्तम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, सम्बोधन (Vocative/सम्बोधन), एकवचन; उत्तम-तुल्य (superlative sense)

Narrator (contextual Purāṇic voice addressing a king)

Tirtha: Dharmāraṇya (local sub-site: Kaṇṭavāḍīyā)

Type: kshetra

Listener: King (nṛpa-sattama)

Scene: A triad of radiant sages—Viśvāmitra, Devarāta, Udalā—appear as remembered pravara seers, while a local goddess Cacāī is indicated as presiding; the king listens as names are solemnly pronounced.

V
Viśvāmitra
D
Devarāta
U
Udalā
G
Goddess Cacāī

FAQs

Dharma is anchored in living memory—r̥ṣis, pravara, and devī traditions together shape sacred identity.

No single tirtha is praised; the verse continues the Dharmāraṇya lineage/pravara documentation.

The pravara seers to be remembered/invoked are listed (Viśvāmitra, Devarāta, Udalā).