Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 68

Devanagari script

आवरिवृवाप्रः यौवनाश्वभृगुच्यवनआप्नोर्वजमदग्निस्तथैव हि

Transliteration

āvarivṛvāpraḥ yauvanāśvabhṛgucyavanaāpnorvajamadagnistathaiva hi

Translation

اسی طرح بے شک—آورِوِروَواپر، یووناشوَ، بھِرگو، چَیون، آپنورَو اور جمدگنی—یہ سب یاد کیے گئے آبائی رِشی ہیں۔

Word by Word

• आवरिवृवाप्रः: Āvarivṛvāpra (a proper name)
• आवरिवृवाप्रः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: आवरिवृवाप्र (प्रातिपदिक; व्यक्तिनाम)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन (Singular)

• यौवनाश्व: Yauvanāśva (proper name)
• यौवनाश्व: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यौवन + अश्व (प्रातिपदिक; व्यक्तिनाम-समाहार)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुष-समास (यौवनस्य अश्वः/यौवनाश्वः)

• भृगु: Bhṛgu
• भृगु: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: भृगु (प्रातिपदिक; गोत्र/ऋषिनाम)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• च्यवन: Cyavana
• च्यवन: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: च्यवन (प्रातिपदिक; ऋषिनाम)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• आप्नोर्: Āpnor (proper name; uncertain reading)
• आप्नोर्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: आप्नोर् (प्रातिपदिक; व्यक्तिनाम)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; पदान्ते र्-आगम/सन्धि-रूप (अनिश्चित पाठ)

• वजमदग्निः: Vajamadagni (proper name)
• वजमदग्निः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: वज + मदग्नि (प्रातिपदिक; व्यक्तिनाम-समाहार)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुष-समास (वजस्य मदग्निः/वजमदग्निः)

• तथा: thus, likewise
• तथा: Sambandha/Modifier (सम्बन्ध/विशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: अव्यय; क्रियाविशेषण (adverb)

• एव: indeed, just
• एव: Sambandha/Modifier (सम्बन्ध/विशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अव्यय; निपात (particle/emphasis)

• हि: for, indeed
• हि: Sambandha/Modifier (सम्बन्ध/विशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: हि (अव्यय)
• Form: अव्यय; निपात (particle)

Speaker

Unspecified (cataloguing pravaras/ṛṣis within Dharmāraṇya Khaṇḍa)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Dharmāraṇya

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A calm forest-kshetra setting where a narrator recites a roll of ancestral sages; rishis appear as luminous presences behind the spoken names.

Characters & Entities

• Bhṛgu
• Cyavana
• Jamadagni
• Yauvanāśva
• Āvarivṛvāpra
• Āpno(r)va

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Dharma is transmitted through remembrance of ṛṣi-lineages that anchor Vedic and puranic ritual continuity.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Not a specific tirtha; the verse supports Dharmāraṇya’s sacred identity by listing revered ṛṣis/pravaras tied to its communities.

What ritualistic prescription is mentioned?

Implied use of these ṛṣis as pravaras in rites where lineage invocation is required.