Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 16

चातुर्विद्यास्तथा प्रोक्ता अन्योन्यं वृत्तिमाश्रिताः । सत्रिभागास्तु त्रैविद्याश्चतुर्भागास्तु चात्रिणः

cāturvidyāstathā proktā anyonyaṃ vṛttimāśritāḥ | satribhāgāstu traividyāścaturbhāgāstu cātriṇaḥ

“یوں چاتُروِدیا مقرر کیے گئے، جو روزی کے لیے ایک دوسرے پر انحصار رکھتے تھے۔ ترَیوِدیاؤں کو تین حصے دیے گئے اور چاترِنوں کو چار حصے۔”

चातुर्विद्याःthe four-vidyā people
चातुर्विद्याः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootचातुर्विद्य (प्रातिपदिक: चतुर् + विद्या)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; समास: तत्पुरुष
तथाthus/likewise
तथा:
Connector/Adverbial
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय; क्रियाविशेषण
प्रोक्ताःwere declared
प्रोक्ताः:
Visheshana (to चातुर्विद्याः)
TypeAdjective
Rootप्रोक्त (कृदन्त; √वच् (धातु) + क्त, उपसर्ग: प्र-)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; भूतकर्मणि कृदन्त
अन्योन्यम्mutually
अन्योन्यम्:
Kriya-visheshana (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootअन्योन्य (प्रातिपदिक)
Formअव्ययवत्; परस्परार्थक (reciprocal adverb)
वृत्तिम्livelihood/means of living
वृत्तिम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootवृत्ति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन
आश्रिताःhaving resorted to
आश्रिताः:
Predicate adjective (to चातुर्विद्याः)
TypeAdjective
Rootआश्रित (कृदन्त; √श्रि (धातु) + क्त, उपसर्ग: आ-)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; भूतकर्मणि कृदन्त; (कर्तरि अर्थ: 'having resorted to')
with
:
Compound element
TypeIndeclinable
Rootस (उपसर्ग/अव्यय)
Formअव्यय; उपसर्ग/पूर्वपद (prefix meaning 'with')
त्रिthree
त्रि:
Numeral qualifier
TypeNoun
Rootत्रि (संख्या-प्रातिपदिक)
Formसंख्यावाचक (in compound)
भागाःshares/parts
भागाः:
Predicate/Measure descriptor
TypeNoun
Rootभाग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन
तुbut/indeed
तु:
Discourse particle
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; निपात
त्रैविद्याःthe tri-vidyā people
त्रैविद्याः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootत्रैविद्य (प्रातिपदिक: त्रि + विद्या)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; समास: तत्पुरुष
चतुर्four
चतुर्:
Numeral qualifier
TypeNoun
Rootचतुर् (संख्या-प्रातिपदिक)
Formसंख्यावाचक (in compound)
भागाःshares/parts
भागाः:
Predicate/Measure descriptor
TypeNoun
Rootभाग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन
तुbut/indeed
तु:
Discourse particle
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; निपात
and
:
Connector (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय
अत्रिणःthe Atris / people of Atri
अत्रिणः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअत्रि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; अत्रि-गोत्रसम्बद्धाः (Atri's lineage/people)

Narrator quoting the rule of shares

Scene: The decree specifies that Cāturvidyas depend on one another for livelihood; Traividyas receive three shares and Cātriṇas four shares.

C
Cāturvidya
T
Traividya
C
Cātriṇa

FAQs

A dharmic society recognizes interdependence and sets fair, rule-based shares to sustain learning and ritual life.

The sacred setting is Dharmāraṇya; the verse itself is about internal regulation rather than pilgrimage glory.

No direct ritual; it prescribes a structured allocation of shares for maintenance.