Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 8

Devanagari script

सा दृष्टिर्या जिने लीना तन्मनो यज्जिने रतम् । दया सर्वत्र कर्तव्या जीवात्मा पूज्यते सदा

Transliteration

sā dṛṣṭiryā jine līnā tanmano yajjine ratam | dayā sarvatra kartavyā jīvātmā pūjyate sadā

Translation

مبارک ہے وہ نگاہ جو جِن میں محو ہو، اور وہ دل جو جِن میں رَم جائے۔ ہر جگہ دَیا کرنی چاہیے؛ جیو آتما ہمیشہ قابلِ تعظیم ہے۔

Word by Word

• सा: that (is)
• सा: Karta/Predicate demonstrative
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; nominative singular (fem.)

• दृष्टिः: sight, vision
• दृष्टिः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: दृष्टि (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; nominative singular (fem.)

• या: which
• या: Karta (Relative subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; relative pronoun nominative singular (fem.)

• जिने: in the Jina
• जिने: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: जिन (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; locative singular (masc.)

• लीना: absorbed, merged
• लीना: Karta (Subject qualifier/कर्ता-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: ली (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle); स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; nominative singular (fem.)

• तत्-मनः: that mind
• तत्-मनः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम) + मनस् (प्रातिपदिक)
• Form: कर्मधारय (तत् एव मनः); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; nominative singular (neuter)

• यत्: which
• यत्: Karta (Relative subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; relative pronoun nominative singular (neuter)

• जिने: in the Jina
• जिने: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: जिन (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; locative singular (masc.)

• रतम्: delighting, attached
• रतम्: Karta (Subject qualifier/कर्ता-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: रम् (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle used adjectivally); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; nominative singular (neuter)

• दया: compassion
• दया: Karta/Predicate nominal
• Type: Noun
• Root: दया (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; nominative singular (fem.)

• सर्वत्र: everywhere
• सर्वत्र: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: सर्वत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय; देशवाचक क्रियाविशेषण

• कर्तव्या: to be done, should be practiced
• कर्तव्या: Vidhi (Obligation predicate)
• Type: Adjective
• Root: कृ (धातु)
• Form: तव्यत्-प्रत्ययान्त कृदन्त (gerundive/obligatory); स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; nominative singular (fem.)

• जीवात्मा: the living self (soul)
• जीवात्मा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: जीव (प्रातिपदिक) + आत्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: कर्मधारय (जीवः आत्मा); पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; nominative singular (masc.)

• पूज्यते: is worshipped
• पूज्यते: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: पूज् (धातु)
• Form: लट्-लकार (वर्तमान/present), प्रथमपुरुष, एकवचन; कर्मणि-प्रयोग (passive)

• सदा: always
• सदा: Kala (Time/काल)
• Type: Indeclinable
• Root: सदा (अव्यय)
• Form: अव्यय; कालवाचक क्रियाविशेषण (adverb of time)

Speaker

King (continuing his reply; inferred from context)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: धर्मारण्य

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: राजा/उपदेशक ‘जिन’ में लीन दृष्टि और रत मन का वर्णन करता है; साथ में करुणा—प्राणी-रक्षा/सेवा का संकेत।

Characters & Entities

• Jina

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

True devotion expresses itself as inner absorption and outward compassion toward all beings.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No specific tīrtha is identified in this verse.

What ritualistic prescription is mentioned?

A practical vow-like injunction is given: practice dayā (compassion) everywhere.