Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 8

Devanagari script

एतच्छ्रुत्वा रामदेवः स चमत्कृतमानसः । धर्मारण्ये पुनर्यात्रां कर्त्तुकामः समभ्यगात्

Transliteration

etacchrutvā rāmadevaḥ sa camatkṛtamānasaḥ | dharmāraṇye punaryātrāṃ karttukāmaḥ samabhyagāt

Translation

یہ سن کر بھگوان رام دیو کا دل حیرت سے بھر گیا؛ وہ دھرم آرانْیہ میں پھر سے نئی یاترا کرنے کی خواہش سے دوبارہ آگے بڑھے۔

Word by Word

• एतत्: this (matter/thing)
• एतत्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन; सर्वनाम (pronoun)

• श्रुत्वा: having heard
• श्रुत्वा: Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Verb
• Root: श्रु (धातु) + क्त्वा (क्त्वान्त-कृदन्त)
• Form: क्त्वान्त-अव्ययकृदन्त (absolutive/gerund), पूर्वकाल (having heard)

• रामदेवः: Rāmadeva
• रामदेवः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: रामदेव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• सः: he
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम

• चमत्कृतमानसः: whose mind was astonished
• चमत्कृतमानसः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: चमत्कृत (कृदन्त-प्रातिपदिक) + मानस (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (चमत्कृतं मानसं यस्य/चमत्कृत-मानसः)

• धर्मारण्ये: in Dharmāraṇya
• धर्मारण्ये: Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: धर्मारण्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (धर्मस्य अरण्यम्)

• पुनः: again
• पुनः: Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: पुनः (अव्यय)
• Form: अव्यय; क्रियाविशेषण (adverb)

• यात्राम्: journey/pilgrimage
• यात्राम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: यात्रा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• कर्त्तुकामः: desirous to undertake/do
• कर्त्तुकामः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: कर्तुम् (कृ-धातोः तुमुन्) + काम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; उपपद-तत्पुरुषः (कर्तुम् कामः = desirous to do)

• समभ्यगात्: went/approached
• समभ्यगात्: Kriyā (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: सम् + अभि + गम् (धातु)
• Form: लङ्-लकार (अनद्यतनभूत/Imperfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन

Speaker

Narrator

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Dharmāraṇya

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Rāma, filled with wonder after hearing the kṣetra’s glory, turns again toward Dharmāraṇya, setting out with purposeful calm; forested sacred landscape suggested in the background.

Characters & Entities

• Rāma
• Dharmāraṇya

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Hearing a tīrtha’s māhātmya awakens faith and motivates renewed pilgrimage and practice.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Dharmāraṇya is the destination Rāma wishes to visit again.

What ritualistic prescription is mentioned?

Yātrā (pilgrimage) is implied as a meritorious response to hearing the māhātmya.