Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 25

Devanagari script

बहुभिर्बहुधा भुक्ता राजभिः पृथिवी त्वियम् । यस्ययस्य यदा भूमिस्तस्यतस्य तदा फलम्

Transliteration

bahubhirbahudhā bhuktā rājabhiḥ pṛthivī tviyam | yasyayasya yadā bhūmistasyatasya tadā phalam

Translation

اس زمین کو بہت سے راجاؤں نے طرح طرح سے بھوگا ہے؛ جس وقت جس کے قبضے میں زمین ہو، اسی وقت اسی کے لیے اس کا پھل ہے۔

Word by Word

• बहुभिः: by many
• बहुभिः: Karana (Instrument/करण)
• Type: Adjective
• Root: बहु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, तृतीया-विभक्तिः (करणे), बहुवचनम्

• बहुधा: in many ways/many times
• बहुधा: Sambandha (Adverbial/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: बहुधा (अव्यय)
• Form: अव्ययम्; क्रियाविशेषणम् (adverb)

• भुक्ता: enjoyed/possessed
• भुक्ता: Kriya (Predicate participle/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √भुज् (धातु) + त (कृत्)
• Form: भूतकृदन्तः (क्त-प्रत्ययः), स्त्रीलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; कर्मणि-भावः (enjoyed/possessed)

• राजभिः: by kings
• राजभिः: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: राजन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, तृतीया-विभक्तिः (करणे), बहुवचनम्

• पृथिवी: the earth
• पृथिवी: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पृथिवी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्

• तु: indeed/but
• तु: Sambandha (Discourse particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: अव्ययम्; निपातः

• इयम्: this
• इयम्: Karta (Apposition/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; सर्वनाम

• यस्य: of whom/whose
• यस्य: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसकलिङ्गे, षष्ठी-विभक्तिः, एकवचनम्; सम्बन्धे (genitive)

• यस्य: of whichever (one)
• यस्य: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसकलिङ्गे, षष्ठी-विभक्तिः, एकवचनम्; पुनरुक्तिः (distributive)

• यदा: when
• यदा: Sambandha (Temporal/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: यदा (अव्यय)
• Form: अव्ययम्; कालवाचक-सम्बन्धबोधकः (temporal conjunction: when)

• भूमिः: the land
• भूमिः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: भूमि (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्

• तस्य: of him/of that (one)
• तस्य: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसकलिङ्गे, षष्ठी-विभक्तिः, एकवचनम्

• तस्य: of that very (one)
• तस्य: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसकलिङ्गे, षष्ठी-विभक्तिः, एकवचनम्; पुनरुक्तिः (distributive)

• तदा: then
• तदा: Sambandha (Temporal/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तदा (अव्यय)
• Form: अव्ययम्; कालवाचक-अव्ययम् (then)

• फलम्: the fruit/result
• फलम्: Karta (Predicate nominal/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: फल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्

Speaker

Brahmā (to Nārada, inferred)

Skanda Dialogue

Listener: Nārada

Visual Art Cues

Scene: A symbolic panorama of successive kings: a procession of crowned figures fading into the past while the same earth remains; in the foreground, a current king holds a plough/scroll, signifying stewardship and responsibility for the land’s fruit.

Characters & Entities

• kings (rājānaḥ)
• pṛthivī (earth)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Possession of land is temporary; responsibility and consequences (phala) follow the current holder’s actions.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No tīrtha is specified; the verse is a general dharmic maxim within the Dharmāraṇya discourse.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it teaches ethical governance and karmic accountability tied to land.