Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 6

Devanagari script

ब्रह्मोवाच । ततस्तु मिलिताः सर्वे विमृश्य च परस्परम् । केचिदूचुस्तदा रामं वयं शिलोंछजीविकाः

Transliteration

brahmovāca | tatastu militāḥ sarve vimṛśya ca parasparam | kecidūcustadā rāmaṃ vayaṃ śiloṃchajīvikāḥ

Translation

برہما نے کہا: پھر سب لوگ جمع ہوئے اور آپس میں مشورہ کیا۔ تب بعض نے رام سے کہا، ‘ہم شیلونچ کی روزی رکھتے ہیں؛ چن چن کر اور نہایت قلیل وسائل پر گزر بسر کرتے ہیں۔’

Word by Word

• ब्रह्मा: Brahmā
• ब्रह्मा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: ब्रह्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद

• ततः: then, thereafter
• ततः: Adhikarana (Context/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: अव्यय, अव्यय-प्रकारः: क्रियाविशेषण (adverb)

• तु: but/indeed
• तु: Sambandha (Discourse particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: अव्यय, निपात (particle)

• मिलिताः: assembled, gathered
• मिलिताः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: मिल् (धातु) + त (कृत् प्रत्यय)
• Form: भूतकृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; विशेषणम् (qualifying ‘सर्वे’)

• सर्वे: all (of them)
• सर्वे: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन

• विमृश्य: having deliberated
• विमृश्य: Kriya (Action—prior/पूर्वक्रिया)
• Type: Indeclinable
• Root: वि+मृश् (धातु)
• Form: क्त्वान्त (absolutive/gerund), अव्ययभाव

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय, समुच्चयबोधक (conjunction)

• परस्परम्: among themselves, mutually
• परस्परम्: Adhikarana (Context/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: परस्पर (प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययीभाव/अव्ययवत् प्रयोगः; क्रियाविशेषण (adverb)

• केचित्: some (people)
• केचित्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: क (प्रातिपदिक) + चित् (निपात)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचनार्थे अनिर्दिष्ट-रूपम् (some)

• ऊचुः: said
• ऊचुः: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, बहुवचन, परस्मैपद

• तदा: at that time
• तदा: Adhikarana (Time/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तदा (अव्यय)
• Form: अव्यय, कालवाचक क्रियाविशेषण (temporal adverb)

• रामम्: Rāma (to/unto Rāma)
• रामम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: राम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन

• वयम्: we
• वयम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: उत्तमपुरुष-सर्वनाम, प्रथमा (1st), बहुवचन

• शिलोंछजीविकाः: those who live by gleaning (śiloñcha)
• शिलोंछजीविकाः: Karta (Predicate nominative/कर्ता-समानााधिकरण)
• Type: Noun
• Root: शिलोंछ (प्रातिपदिक) + जीविका (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (शिलोंछस्य जीविका येषाम्)

Speaker

Brahmā

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Dharmāraṇya

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: (implied) sages/assembly; narrative audience

Visual Art Cues

Scene: A circle of ascetics and brāhmaṇas in a forest hermitage, gathered in counsel before Rāma; simple bark garments, leaf-huts, and gleaned grains in small bundles.

Characters & Entities

• Brahmā
• Rāma
• Śiloñchajīvikas (gleaners)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Contentment and austere livelihood are presented as a dharmic ideal, even when generosity is offered.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No explicit tirtha is mentioned in this verse; it continues the Dharmāraṇya ethical narrative.

What ritualistic prescription is mentioned?

No direct rite is prescribed here; the verse introduces the brāhmaṇas’ austere mode of living relevant to dāna acceptance.