Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 55

Devanagari script

श्रीमातरं तदाभ्यर्च्य प्रसन्नेनांतरात्मना । श्रीमातरं नमस्कृत्य तीर्थान्यन्यानि राघवः

Transliteration

śrīmātaraṃ tadābhyarcya prasannenāṃtarātmanā | śrīmātaraṃ namaskṛtya tīrthānyanyāni rāghavaḥ

Translation

پھر راغھو نے باطن کی طمانیت کے ساتھ شری ماتا کی ارچنا کی۔ شری ماتا کو نمسکار کر کے وہ دیگر تیرتھوں کی طرف بھی روانہ ہوا۔

Word by Word

• श्री-मातरम्: Śrī-mother (the goddess/mother of prosperity)
• श्री-मातरम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: श्री (प्रातिपदिक) + मातृ (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, द्वितीया विभक्तिः (2nd/Accusative), एकवचनम्; समासः—षष्ठी-तत्पुरुषः (श्रियाः माता)

• तदा: then
• तदा: Kāla (Time/काल)
• Type: Indeclinable
• Root: तदा (अव्यय)
• Form: अव्ययम्; कालवाचक-अव्ययम् (temporal adverb)

• अभ्यर्च्य: having worshipped
• अभ्यर्च्य: Pūrvakāla-kriyā (Prior action/पूर्वकालक्रिया)
• Type: Verb
• Root: अभि-√अर्च् (धातु)
• Form: क्त्वान्त (absolutive/gerund) ‘having worshipped’; धातुः—अर्च् (to worship) उपसर्गः—अभि

• प्रसन्नेन: with a serene/pleased
• प्रसन्नेन: Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: प्रसन्न (कृदन्त; √सद् with प्र)
• Form: पुं/नपुंसकलिङ्गे, तृतीया विभक्तिः (3rd/Instrumental), एकवचनम्; विशेषणम्—अन्तरात्मना

• अन्तरात्मना: with inner self/heart
• अन्तरात्मना: Karaṇa (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: अन्तरात्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, तृतीया विभक्तिः (3rd/Instrumental), एकवचनम्

• श्री-मातरम्: Śrī-mother
• श्री-मातरम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: श्री (प्रातिपदिक) + मातृ (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, द्वितीया विभक्तिः (2nd/Accusative), एकवचनम्; समासः—षष्ठी-तत्पुरुषः

• नमस्कृत्य: having bowed/saluted
• नमस्कृत्य: Pūrvakāla-kriyā (Prior action/पूर्वकालक्रिया)
• Type: Verb
• Root: नमस्-√कृ (धातु)
• Form: क्त्वान्त (absolutive/gerund) ‘having saluted’; धातुः—कृ (to do) with पूर्वपद ‘नमस्’ (salutation)

• तीर्थानि: pilgrimage places
• तीर्थानि: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तीर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, द्वितीया विभक्तिः (2nd/Accusative), बहुवचनम्

• अन्यानि: other
• अन्यानि: Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अन्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, द्वितीया विभक्तिः (2nd/Accusative), बहुवचनम्; विशेषणम्—तीर्थानि

• राघवः: Rāghava (Rama)
• राघवः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: राघव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा विभक्तिः (1st/Nominative), एकवचनम्

Speaker

Narrator

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Śrī Mātā-sthāna (contextual)

Type: temple

Visual Art Cues

Scene: Rāma stands before Śrī Mātā’s shrine, offering flowers and lamp with a tranquil face; after namaskāra he turns toward a path leading to multiple tīrthas, suggesting a continuing pilgrimage circuit.

Characters & Entities

• Rāghava (Rāma)
• Śrī Mātā (Goddess)
• Tīrthas

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Pilgrimage is perfected by inner serenity and reverent worship of the presiding Devī of the kṣetra.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

A shrine/manifestation of Śrī Mātā within Dharmāraṇya is foregrounded, followed by the broader tīrtha-network of the region.

What ritualistic prescription is mentioned?

Abhyarcana and namaskāra—formal worship and obeisance to Śrī Mātā as part of tīrtha-yātrā.