Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 23

Devanagari script

राघवाभ्यां विना सीतां जहार दश कन्धरः । मारीचस्याश्रमं गत्वा मृगरूपेण तेन च

Transliteration

rāghavābhyāṃ vinā sītāṃ jahāra daśa kandharaḥ | mārīcasyāśramaṃ gatvā mṛgarūpeṇa tena ca

Translation

جب سیتا دونوں راغھوؤں کے بغیر تھیں تو دش کندھر نے انہیں ہَر لیا۔ وہ ماریچ کے آشرم گیا اور اس کے ساتھ مل کر ہرن کی صورت اختیار کی۔

Word by Word

• राघवाभ्याम्: without the two Rāghavas (Rāma and Lakṣmaṇa)
• राघवाभ्याम्: Apadana (Separation/अपादान)
• Type: Noun
• Root: राघव (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, तृतीया (3rd), द्विवचन; सह/विना-योगे (instrumental with vinā)

• विना: without
• विना: Apadana (Separation/अपादान)
• Type: Indeclinable
• Root: विना (अव्यय)
• Form: अव्यय; उपसर्गार्थक-निपातः (preposition-like: ‘without’)

• सीताम्: Sītā
• सीताम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: सीता (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन

• जहार: abducted, carried off
• जहार: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: हृ (धातु)
• Form: लिट् (परोक्षभूत/Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपदम्; सकर्मक

• दश: ten
• दश: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: दशन् (संख्या-प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययवत् संख्याविशेषणम्; पुल्लिङ्ग-प्रथमा-एकवचनस्य विशेषणम् (कन्धरः)

• कन्धरः: (the) ten-necked one (Rāvaṇa)
• कन्धरः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: कन्धर (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; ‘दशकन्धर’ = रावणः

• मारीचस्य: of Mārīca
• मारीचस्य: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: मारीच (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, षष्ठी (6th), एकवचन

• आश्रमम्: to the hermitage
• आश्रमम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: आश्रम (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; गत्यर्थक-क्रियायाः कर्म

• गत्वा: having gone
• गत्वा: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Indeclinable
• Root: गम् (धातु) → गत्वा (क्त्वान्त)
• Form: क्त्वान्त-अव्यय (absolutive/gerund); पूर्वक्रिया (having gone)

• मृग-रूपेण: in the form of a deer
• मृग-रूपेण: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: मृग (प्रातिपदिक) + रूप (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुषः (मृगस्य रूपम्); नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन; करणम् (means/form)

• तेन: with him/with that (one)
• तेन: Sahakari (Accompaniment/सहकारी)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन; सर्वनाम; सहकारक/सहयोग

• च: and
• च: None
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय-बोधक (conjunction)

Speaker

Sūta (deduced: Brāhma/Brahmakhaṇḍa narrative style)

Visual Art Cues

Scene: Rāvaṇa (Daśakandhara) seizes Sītā when she is without Rāma and Lakṣmaṇa; nearby, the deceptive deer-form plot is implied by Mārīca and the hermitage setting.

Characters & Entities

• Rāma
• Lakṣmaṇa
• Sītā
• Rāvaṇa (Daśakandhara)
• Mārīca

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Desire and deception (kāma and māyā) create the conditions for downfall; vigilance and dharmic discernment protect the righteous.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No tīrtha is explicitly praised; the verse recounts an itihāsa episode used within Purāṇic teaching.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it is a narrative verse describing the strategy behind the abduction.