Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 5
Devanagari script
गोवत्सो मृगयूथस्य दृष्टो मध्यस्थितो मया । तेषामेवानुरक्तोऽसौ जनन्या रहितस्तथा
Transliteration
govatso mṛgayūthasya dṛṣṭo madhyasthito mayā | teṣāmevānurakto'sau jananyā rahitastathā
Translation
“میں نے بچھڑے کو ہرنوں کے ریوڑ کے عین بیچ میں کھڑا دیکھا۔ وہ انہی سے مانوس ہے اور اسی طرح اپنی ماں سے بھی محروم ہے۔”
Word by Word
गोवत्सःthe calf
गोवत्सः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootगोवत्स (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन
मृगयूथस्यof the herd of deer
मृगयूथस्य:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootमृग-यूथ (प्रातिपदिक; समास)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी विभक्ति (सम्बन्धे/Genitive), एकवचन; मृगाणां यूथम् इति षष्ठी-तत्पुरुषः
दृष्टःwas seen
दृष्टः:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootदृश् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन; कर्मणि प्रयोगे 'was seen'
मध्यस्थितःstanding in the middle
मध्यस्थितः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootमध्य-स्थित (प्रातिपदिक; समास/कृदन्ताधारित)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन; मध्ये स्थितः इति सप्तमी-तत्पुरुषः
मयाby me
मया:
Kartr (Agent in passive/कर्ता)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formउत्तमपुरुष-सर्वनाम, तृतीया विभक्ति, एकवचन
तेषाम्of them
तेषाम्:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक (सामान्य), षष्ठी विभक्ति, बहुवचन
एवindeed/only
एव:
Avadharana (Emphasis/अवधारण)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formनिश्चय/अवधारणार्थक अव्यय (particle)
अनुरक्तःattached/affectionate
अनुरक्तः:
Kriya (Predicate complement/विधेय)
TypeAdjective
Rootअनु-रञ्ज् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन; 'attached/affectionate'
असौthat one (he)
असौ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअसद्/अदस् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन; दूरवाचक सर्वनाम
जनन्याby/with the mother
जनन्या:
Sahakarana/Hetu (with/without; instrumental)
TypeNoun
Rootजननी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया विभक्ति, एकवचन
रहितःdevoid (of)
रहितः:
Kriya (Predicate complement/विधेय)
TypeAdjective
Rootरहित (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन; 'deprived of/without' (तृतीया-योग्य)
तथाthus/likewise
तथा:
Kriya-viseshana (Adverb/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formप्रकारवाचक अव्यय (adverb)
Speaker
Padāti (foot-soldier; within Sūta’s narration)
Visual Art Cues
Scene: Close view of the calf nestled among deer, nuzzling and moving with them; the soldier describes its motherless state to the king.
Characters & Entities
G
Govatsa (calf)D
Deer herd (Mṛga-yūtha)K
King Balāhaka (implied listener)FAQs
Unusual harmony in nature is portrayed as a signpost toward dharma and the discovery of a sanctified place.
The narrative continues toward the revelation of Govatsa-tīrtha.
None; it provides descriptive details heightening the sense of a divine संकेत (sign).