Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 5

Devanagari script

अक्षोभ्यं ज्ञानिनं स्वस्थं पितामहसमुद्युतिम् । एवं दृष्ट्वा समाधिस्थं प्रहर्षोत्फुल्ललोचनम्

Transliteration

akṣobhyaṃ jñāninaṃ svasthaṃ pitāmahasamudyutim | evaṃ dṛṣṭvā samādhisthaṃ praharṣotphullalocanam

Translation

وہ اٹل، عارف اور باطن میں قائم—پِتامہہ برہما کی مانند درخشاں؛ اسے یوں سمادھی میں مستغرق دیکھ کر ان کی آنکھیں مسرت سے کھل اٹھیں۔

Word by Word

• अक्षोभ्यम्: unshakable, unperturbed
• अक्षोभ्यम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: अक्षोभ्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः (कर्म), एकवचनम्; विशेषणम् (Masculine, Accusative, Singular)

• ज्ञानिनम्: the knower, sage
• ज्ञानिनम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: ज्ञानिन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम् (Masculine, Accusative, Singular)

• स्वस्थम्: self-possessed, at ease
• स्वस्थम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: स्वस्थ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम् (Masculine, Accusative, Singular)

• पितामह-सम-उद्युतिम्: having a radiance like (that of) Brahmā (Pitāmaha)
• पितामह-सम-उद्युतिम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: पितामह (प्रातिपदिक) + सम (उपसर्ग/अव्यय-प्राय) + उद्युति (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; षष्ठी/तुल्य-भावार्थे तत्पुरुषः; विशेषणम् (Masculine, Accusative, Singular)

• एवम्: thus
• एवम्: Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial)
• Type: Indeclinable
• Root: एवम् (अव्यय)
• Form: अव्ययम्; प्रकारवाचक क्रियाविशेषणम् (indeclinable adverb of manner)

• दृष्ट्वा: having seen
• दृष्ट्वा: Pūrvakāla-kriyā (Prior action)
• Type: Verb
• Root: दृश् (धातु)
• Form: क्त्वान्त अव्यय (Gerund); पूर्वक्रिया (having seen)

• समाधि-स्थम्: situated in samādhi
• समाधि-स्थम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: समाधि (प्रातिपदिक) + स्थ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; सप्तमी-तत्पुरुषः (समाधौ स्थितः); विशेषणम् (Masculine, Accusative, Singular)

• प्रहर्ष-उत्फुल्ल-लोचनम्: with eyes blossomed (bright) with joy
• प्रहर्ष-उत्फुल्ल-लोचनम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: प्रहर्ष (प्रातिपदिक) + उत्फुल्ल (प्रातिपदिक) + लोचन (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; कर्मधारय-समासः (प्रहर्षेण उत्फुल्ले लोचने यस्य/यत्); विशेषणम् (Masculine, Accusative, Singular)

Speaker

Sūta (narrating)

Skanda Dialogue

Listener: Śaunaka and assembled sages (contextually)

Visual Art Cues

Scene: A radiant sage seated in deep samādhi, body unmoving, face serene; surrounding sages gaze with blossoming eyes and folded hands, suffused with reverent joy.

Characters & Entities

• Mārkaṇḍeya
• Pitāmaha (Brahmā)
• Samādhi

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Darśana of a steadfast jñānī in samādhi awakens devotion and purifies the heart.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The verse is preparatory; the Dharmāraṇya tīrtha narrative follows from this encounter.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it highlights the spiritual efficacy of seeing a sage established in samādhi.