Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 15

Devanagari script

सारस्वतजलं नॄणां ब्रह्महत्यां व्यपोहति । सरस्वत्यां नराः स्नात्वा संतर्प्य पितृदेवताः । पश्चात्पिंडप्रदातारो न भवंति स्तनंधयाः

Transliteration

sārasvatajalaṃ nṝṇāṃ brahmahatyāṃ vyapohati | sarasvatyāṃ narāḥ snātvā saṃtarpya pitṛdevatāḥ | paścātpiṃḍapradātāro na bhavaṃti stanaṃdhayāḥ

Translation

سارَسوت جل انسانوں کے لیے برہماہتیا جیسے گناہ کو بھی دور کر دیتا ہے۔ سرسوتی میں اشنان کرکے اور پِترُوں اور دیوتاؤں کو ترپن سے راضی کرکے، جو پھر پِنڈ دان کرتے ہیں وہ ‘ستنندھَی’—شیر خوار بچے کی طرح محتاج و بے بس—نہیں بنتے۔

Word by Word

• सारस्वतजलं: Sarasvatī-water
• सारस्वतजलं: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सारस्वत + जल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (सारस्वतस्य जलम्)

• नॄणाम्: of men
• नॄणाम्: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: नृ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th), बहुवचन

• ब्रह्महत्याम्: Brahmin-slaying sin
• ब्रह्महत्याम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: ब्रह्महत्यā (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन

• व्यपोहति: removes
• व्यपोहति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अप + √ऊह्/व्यूह् (धातु)
• Form: लट् (वर्तमान), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• सरस्वत्याम्: in the Sarasvatī (river)
• सरस्वत्याम्: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: सरस्वती (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन

• नराः: men
• नराः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: नर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन

• स्नात्वा: having bathed
• स्नात्वा: Purvakala-kriya (Prior action/पूर्वकालक्रिया)
• Type: Verb
• Root: √स्ना (धातु)
• Form: क्त्वान्त (अव्ययकृदन्त), पूर्वकालिक क्रिया

• संतर्प्य: having satisfied (offered oblations)
• संतर्प्य: Purvakala-kriya (Prior action/पूर्वकालक्रिया)
• Type: Verb
• Root: सम् + √तृप् (धातु)
• Form: ल्यप्/क्त्वार्थे (अव्ययकृदन्त), पूर्वकालिक क्रिया

• पितृदेवताः: the ancestral deities (pitṛs)
• पितृदेवताः: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: पितृ + देवता (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd), बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (पितॄणां देवताः)

• पश्चात्: afterwards
• पश्चात्: Kala (Time/काल)
• Type: Indeclinable
• Root: पश्चात् (अव्यय)
• Form: कालवाचक-अव्यय (adverb of time)

• पिण्डप्रदातारः: givers of piṇḍa-offerings
• पिण्डप्रदातारः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पिण्ड + प्रदातृ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; षष्ठी/कर्म-तत्पुरुषः (पिण्डस्य प्रदातॄणि/पिण्डं प्रदातॄन्)

• न: not
• न: Pratishedha (Negation/निषेध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेधार्थक-अव्यय (negation particle)

• भवन्ति: become/are
• भवन्ति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √भू (धातु)
• Form: लट् (वर्तमान), प्रथमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपद

• स्तनंधयाः: infants (milk-suckers)
• स्तनंधयाः: Karta-predicative (Predicate nominative/विशेष्य-विशेषणभाव)
• Type: Noun
• Root: स्तनं + धय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; उपपद-तत्पुरुषः (स्तनं धयति इति)

Speaker

Mārkaṇḍeya (contextual continuation)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Sārasvata-tīrtha / Sarasvatī-snānaphala

Type: river

Visual Art Cues

Scene: Pilgrims at the Sarasvatī perform river-bath; then on the bank they offer tarpaṇa with water in cupped palms and place piṇḍas on darbha, with a calm, luminous riverine backdrop.

Characters & Entities

• Sarasvatī
• Sārasvata jala
• Brahmahatyā
• Pitṛs
• Devas
• Piṇḍa

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Tīrtha-sevā joined with pitṛ-devatā satisfaction purifies grave faults and stabilizes one’s life and destiny.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The Sarasvatī river tīrtha (Sārasvata jala) within the Dharmāraṇya/Prabhāsa sacred landscape.

What ritualistic prescription is mentioned?

Snāna in Sarasvatī, pitṛ-tarpaṇa and deva-tarpaṇa, followed by piṇḍadāna.