Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 46

Devanagari script

अन्यमार्गे गता यस्मात्तस्मात्तन्नामसंभवम् । ग्रामं निवासयामासुरडालंजमिति क्षितौ

Transliteration

anyamārge gatā yasmāttasmāttannāmasaṃbhavam | grāmaṃ nivāsayāmāsuraḍālaṃjamiti kṣitau

Translation

چونکہ وہ ایک دوسرے راستے سے گئے تھے، اسی سبب سے وہ نام وجود میں آیا؛ اور زمین پر انہوں نے “اَڈالَنج” نامی گاؤں بسایا۔

Word by Word

• अन्य: other
• अन्य: Adhikarana (Locative/अधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: अन्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; ‘मार्गे’ विशेषण

• मार्गे: on a path
• मार्गे: Adhikarana (Locative/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: मार्ग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन

• गताः: having gone
• गताः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Verb
• Root: गम् (धातु) + गत (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: भूतकृदन्त (past participle/क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; ‘अस्मि’ लुप्त

• यस्मात्: because of which/from which
• यस्मात्: Hetu (Cause/हेतु)
• Type: Noun
• Root: यद् (प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, पुं/नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (5th/पञ्चमी), एकवचन

• तस्मात्: therefore/from that
• तस्मात्: Hetu (Cause/हेतु)
• Type: Noun
• Root: तद् (प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, पुं/नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (5th), एकवचन

• तत्: that
• तत्: Karta (Predicate nominal/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: तद् (प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम-विशेषण, नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; ‘संभवम्’ विशेषण

• नाम: name
• नाम: Sambandha (Genitival sense/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: नामन् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; समासाङ्ग (compound member)

• संभवम्: origin/coming into being
• संभवम्: Karta (Predicate/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सम्-भू (धातु) + सम्भव (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; ‘तत्’ विशेष्य

• ग्रामम्: village
• ग्रामम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: ग्राम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन

• निवासयामासुः: they caused to dwell/they settled
• निवासयामासुः: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: नि-वास् (धातु)
• Form: णिच्-प्रेरण (causative), लिट् (perfect), प्रथमपुरुष (3rd), बहुवचन, परस्मैपद

• अडालंजम्: (named) Aḍālaṃja
• अडालंजम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: अडालंज (प्रातिपदिक; स्थाननाम)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; ‘ग्रामम्’ विशेषण/नाम (as name of the village)

• इति: thus (called)
• इति: Sambandha (Quotative/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: उद्धरणसूचक अव्यय

• क्षितौ: on the earth
• क्षितौ: Adhikarana (Locative/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: क्षिति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन

Speaker

Narrator (contextual Purāṇic narration; likely Vyāsa continuing the account)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Aḍālaṃja

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Travelers mark out land, set boundary stones, and begin a small village; an elder explains the name derived from taking an ‘other path’.

Characters & Entities

• Aḍālaṃja (village/place-name)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Purāṇas link geography with moral memory—events become sanctified through naming, turning travel-history into sacred landscape.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The Dharmāraṇya region, with a named settlement “Aḍālaṃja,” is being mapped as part of the wider tīrtha landscape.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; the verse explains settlement and name-origination.