Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 20

Devanagari script

पुरादुत्तरदिग्भागे क्रोशमात्रे तु कर्णिका । सर्वोपकारनिरता स्थानोपद्रवनाशनी

Transliteration

purāduttaradigbhāge krośamātre tu karṇikā | sarvopakāraniratā sthānopadravanāśanī

Translation

شہر کے شمالی حصّے میں، ایک کروش کے فاصلے پر، کرنِکا ہے—جو ہر طرح کی بھلائی میں ہمہ وقت مشغول رہتی ہے اور مقدّس مقام پر آنے والی آفتوں کو مٹا دیتی ہے۔

Word by Word

• पुरात्: from the city/town
• पुरात्: Apadana (Source/अपादान)
• Type: Noun
• Root: पुर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति, एकवचन

• उत्तरदिग्भागे: in the northern direction-part
• उत्तरदिग्भागे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: उत्तर + दिक् + भाग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुष (उत्तरायां दिशि भागे)

• क्रोशमात्रे: within a krośa-measure
• क्रोशमात्रे: Adhikarana (Measure-location)
• Type: Noun
• Root: क्रोश + मात्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन

• तु: indeed/and
• तु: Sambandha/Discourse particle
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: अव्यय; निपात

• कर्णिका: Karṇikā (name/title)
• कर्णिका: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: कर्णिका (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• सर्वोपकारनिरता: devoted to all benefactions
• सर्वोपकारनिरता: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सर्व + उपकार + निरता (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुष (सर्वेषु उपकारेषु निरता)

• स्थानोपद्रवनाशनी: destroyer of calamities at the place
• स्थानोपद्रवनाशनी: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: स्थान + उपद्रव + नाशनी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; उपपद-तत्पुरुष (स्थानस्य उपद्रवं नाशयति इति)

Speaker

Vyāsa (narrative voice, contextually describing the kṣetra)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Karṇikā

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: North of the city gate, a modest shrine of Karṇikā radiates calm; she is depicted as a benevolent Devī blessing townspeople and pilgrims while storms/ill-omens subside around the sacred precinct.

Characters & Entities

• Karṇikā

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Divine guardianship supports the welfare of pilgrims and the stability of sacred places.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Karṇikā, located one krośa north of the city within the Dharmāraṇya sacred region.

What ritualistic prescription is mentioned?

No direct prescription is stated; the verse emphasizes her protective and beneficent function.