Home›Skanda Purana›Brahma Khanda›Dharmaranya Mahatmya›Adhyaya 22›Shloka 1
←Previous Verse
Next Verse→

Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 1

Devanagari script

युधिष्ठिर उवाच । स्थानवासिन्यो योगिन्यः काजेशेन विनिर्मिताः । कस्मिन्स्थाने हि का देव्यः कीदृश्यस्ता वदस्व मे

Transliteration

yudhiṣṭhira uvāca | sthānavāsinyo yoginyaḥ kājeśena vinirmitāḥ | kasminsthāne hi kā devyaḥ kīdṛśyastā vadasva me

Translation

یُدھِشٹھِر نے کہا: “مقدّس مقامات میں بسنے والی یوگنیاں کہا جاتا ہے کہ کاجیش نے بنائی ہیں۔ کون سی دیوی کس جگہ رہتی ہے اور اس کی صورت کیسی ہے؟ مجھے بتائیے۔”

Word by Word
युधिष्ठिरःYudhiṣṭhira
युधिष्ठिरः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयुधिष्ठिर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद
स्थानवासिन्यःfemale dwellers of (a) place
स्थानवासिन्यः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootस्थान + वासिन् (प्रातिपदिक); वस् (धातु) → वासिन् (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), बहुवचन; ‘स्थानं वसन्ति’ इति
योगिन्यःyoginīs
योगिन्यः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयोगिनी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), बहुवचन
काजेशेनby Kājeśa
काजेशेन:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootकाजेश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (3rd/Instrumental), एकवचन
विनिर्मिताःcreated, fashioned
विनिर्मिताः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootवि-निर्-मा (धातु) → विनिर्मित (कृदन्त-भूतकर्मणि)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (Past Passive Participle), स्त्रीलिङ्गे प्रथमा-बहुवचन (fem. nom. pl.)—योगिन्यः इत्यस्य विशेषणम्
कस्मिन्in which?
कस्मिन्:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग (सन्दर्भानुसार), सप्तमी-विभक्ति (7th/Locative), एकवचन; प्रश्नवाचक
स्थानेplace
स्थाने:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootस्थान (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (7th/Locative), एकवचन
हिindeed
हि:
Sambandha/Discourse particle (सम्बन्ध/निपात)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formनिपात (particle/emphasis)
काwhich (one)?
का:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन; प्रश्नवाचक
देव्यःgoddesses
देव्यः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootदेवी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), बहुवचन
कीदृश्यःof what kind?
कीदृश्यः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootकीदृश् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), बहुवचन; प्रश्नवाचक—देव्यः इत्यस्य विशेषणम्
ताःthose (fem. pl.)
ताः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), बहुवचन
वदस्वtell (me)
वदस्व:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवद् (धातु)
Formलोट्-लकार (Imperative), मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन; परस्मैपद
मेto me / for me
मे:
Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी/चतुर्थी-एकवचन (Gen./Dat. sg.; enclitic)
Speaker

Yudhiṣṭhira

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Dharmāraṇya Yoginī-sthāna-maṇḍala (introductory framing)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Vyāsa

Visual Art Cues

Scene: A royal inquirer (Yudhiṣṭhira) seated respectfully before Vyāsa in a forest āśrama; the question evokes an unseen mandala of Yoginīs stationed at sacred points.

Characters & Entities
Y
Yudhiṣṭhira
Y
Yoginīs
K
Kājeśa

FAQs

It frames divine power as localized—goddesses are known by their sthānas, forms, and functions within sacred geography.

This verse introduces the topic of yoginī-sthānas but does not yet name a specific tīrtha.

None here; it is an inquiry setting up a description of yoginī-sthānas and their characteristics.

←Previous Verse
Next Verse→