Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 1

Devanagari script

रुद्र उवाच । शृणु स्कन्द महाप्राज्ञ ह्यद्भुतं यत्कृतं मया । धर्मारण्ये महादुष्टो दैत्यः कर्णाटकाभिधः

Transliteration

rudra uvāca | śṛṇu skanda mahāprājña hyadbhutaṃ yatkṛtaṃ mayā | dharmāraṇye mahāduṣṭo daityaḥ karṇāṭakābhidhaḥ

Translation

رُدر نے کہا: اے اسکند، اے عظیم دانا! سنو—وہ عجیب کارنامہ جو میں نے کیا۔ دھرم آرانْیہ میں کرنाटक نام کا نہایت بدکار دَیتّیہ تھا۔

Word by Word

• रुद्रः: Rudra
• रुद्रः: Karta (Speaker/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: रुद्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट् (Perfect), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः, एकवचनम्

• शृणु: listen
• शृणु: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: श्रु (धातु)
• Form: लोट् (Imperative), परस्मैपदम्, मध्यमपुरुषः (2nd), एकवचनम्

• स्कन्द: O Skanda
• स्कन्द: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: स्कन्द (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, सम्बोधन-विभक्तिः (Vocative), एकवचनम्

• महाप्राज्ञ: O greatly wise one
• महाप्राज्ञ: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Adjective
• Root: महा (प्रातिपदिक) + प्राज्ञ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, सम्बोधन-विभक्तिः, एकवचनम्; कर्मधारयः (महान् प्राज्ञः)

• हि: indeed/for
• हि: Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: हि (अव्यय)
• Form: निपातः (particle; emphasis/for)

• अद्भुतम्: a wonder/marvel
• अद्भुतम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: अद्भुत (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गः, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्

• यत्: which
• यत्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गः, प्रथमा/द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; सम्बन्ध-सर्वनाम

• कृतम्: done
• कृतम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: कृ (धातु) → कृत (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: भूतकृदन्तः (Past passive participle/क्त); नपुंसकलिङ्गः, प्रथमा/द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; (यत्...कृतम्)

• मया: by me
• मया: Karana (Agent in passive/करण)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: उत्तमपुरुष-सर्वनाम; तृतीया-विभक्तिः (Instrumental/3rd), एकवचनम्

• धर्मारण्ये: in Dharmāraṇya (forest of Dharma)
• धर्मारण्ये: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: धर्म (प्रातिपदिक) + अरण्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गः, सप्तमी-विभक्तिः, एकवचनम्; तत्पुरुषः (धर्मस्य अरण्यम्)

• महादुष्टः: very wicked
• महादुष्टः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: महा (प्रातिपदिक) + दुष्ट (प्रातिपदिक/कृदन्त)
• Form: पुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; कर्मधारयः (महान् दुष्टः)

• दैत्यः: a demon (Daitya)
• दैत्यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: दैत्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्

• कर्णाटकाभिधः: named Karṇāṭaka
• कर्णाटकाभिधः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: कर्णाटक (प्रातिपदिक) + अभिध (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; तत्पुरुषः (कर्णाटक इति अभिधः = named 'Karṇāṭaka')

Speaker

Rudra (Śiva)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Dharmāraṇya

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Skanda

Visual Art Cues

Scene: Rudra addresses Skanda in a forest setting, beginning the tale of a demon named Karṇāṭaka who terrorized Dharmāraṇya; the mood foreshadows battle and divine protection.

Characters & Entities

• Rudra
• Skanda
• Dharmāraṇya
• Karṇāṭaka (Daitya)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Sacred places are protected by divine power; dharma is upheld through the subduing of disruptive forces.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Dharmāraṇya, introduced as the setting of a protective divine act.

What ritualistic prescription is mentioned?

None in this verse; it begins a narrative (ākhyāna) explaining the site’s sanctity.