Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 59

Devanagari script

मुदितास्ताः प्रमुञ्चंति वल्मीकं चाग्रतो हरेः । कोटिपार्श्वे ततो नीतं वल्मीकं पर्वतोपमम्

Transliteration

muditāstāḥ pramuñcaṃti valmīkaṃ cāgrato hareḥ | koṭipārśve tato nītaṃ valmīkaṃ parvatopamam

Translation

خوشی سے انہوں نے ہری کے سامنے چیونٹیوں کا ٹیلہ چھوڑ دیا۔ پھر کمان کی نوک کے پہلو میں وہ ٹیلہ، جو پہاڑ کے مانند بڑا تھا، لے جایا گیا۔

Word by Word

• मुदिताः: gladdened
• मुदिताः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: मुद् (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त (past participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), बहुवचन (Plural)

• ताः: they/those (f.)
• ताः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), बहुवचन (Plural)

• प्रमुञ्चन्ति: release/let go
• प्रमुञ्चन्ति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र + मुच् (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), प्रथम-पुरुष (3rd person), बहुवचन (Plural), परस्मैपद

• वल्मीकम्: anthill
• वल्मीकम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: वल्मीक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन (Singular)

• च: and
• च: Sambandha (Conjunction/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक-अव्यय (conjunction)

• अग्रतः: in front
• अग्रतः: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: अग्रतः (अव्यय)
• Form: अव्यय (adverb of place)

• हरेः: of Hari
• हरेः: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: हरि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive/6th), एकवचन (Singular)

• कोटिपार्श्वे: at the side of the tip/edge
• कोटिपार्श्वे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: कोटि-पार्श्व (प्रातिपदिक; कोटि + पार्श्व)
• Form: नपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन (Singular)

• ततः: then/from there
• ततः: Sambandha (Adverbial/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: अव्यय (adverb: 'then/from there')

• नीतम्: carried/led
• नीतम्: Kriya-visheshana (Predicative/क्रियाविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: नी (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति (Nom./Acc.), एकवचन (Singular)

• वल्मीकम्: anthill
• वल्मीकम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: वल्मीक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति (Nom./Acc.), एकवचन (Singular)

• पर्वतोपमम्: mountain-like
• पर्वतोपमम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: पर्वत-उपम (प्रातिपदिक; पर्वत + उपम)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन (Singular)

Speaker

Vyāsa

Skanda Dialogue

Listener: Yudhiṣṭhira

Visual Art Cues

Scene: The gods, rejoicing, release a massive ant-hill before Hari; the ant-hill, now mountain-like, is carried away toward the side of the bow’s tip.

Characters & Entities

• Hari
• Devas
• Valmīka (ant-hill)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

What appears immovable becomes movable under divine will—teaching humility before the power of the Lord.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No specific tīrtha is named; the setting remains within the Dharmāraṇya narrative.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it is a descriptive miracle-event within the story.