Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 10
Devanagari script
प्राणरूपेण यो देवो हयरूपः कधं भवेत् । सर्वेषामपि तंत्राणामेकरूपः प्रकीर्तितः
Transliteration
prāṇarūpeṇa yo devo hayarūpaḥ kadhaṃ bhavet | sarveṣāmapi taṃtrāṇāmekarūpaḥ prakīrtitaḥ
Translation
جو دیو خود پران (حیات کی سانس) کی صورت ہے، وہ گھوڑے کی صورت کیسے ہو سکتا ہے؟ وہ سب تنتر شاستروں میں ایک ہی اصل روپ کے طور پر مشہور ہے۔
Word by Word
प्राणरूपेणin the form of vital-breath
प्राणरूपेण:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootप्राण (प्रातिपदिक) + रूप (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental), एकवचन; तृतीया-सम्बन्धे (in the form of prāṇa); षष्ठी-तत्पुरुषः (प्राणस्य रूपम्)
यःwho
यः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन
देवःgod
देवः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन
हयरूपःhaving the form of a horse
हयरूपः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootहय (प्रातिपदिक) + रूप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (हयस्य रूपम्)
कथम्how
कथम्:
Kriya-vishesana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootकथम् (अव्यय)
Formप्रश्नार्थक-अव्यय (interrogative adverb)
भवेत्could be/become
भवेत्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formविधिलिङ्-लकार (Optative), प्रथम-पुरुष, एकवचन, परस्मैपद
सर्वेषाम्of all
सर्वेषाम्:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक, षष्ठी-विभक्ति (Genitive), बहुवचन
अपिalso
अपि:
Sambandha (Particle/निपात)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formसमुच्चय/अपि-कारार्थक-अव्यय (particle: also)
तन्त्राणाम्of the tantras/systems
तन्त्राणाम्:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतन्त्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive), बहुवचन
एकरूपःsingle-formed/one in form
एकरूपः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootएक (प्रातिपदिक) + रूप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन; कर्मधारयः (एकं रूपं यस्य)
प्रकीर्तितःis proclaimed
प्रकीर्तितः:
Kriya (Predicative/विधेय)
TypeVerb
Rootप्र + कीर्त् (धातु) + क्त (कृत्-प्रत्यय)
Formक्त-प्रत्ययान्त भूतकर्मणि-विशेषण (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विधेय-विशेषण (predicative)
Speaker
Skanda (continuing)
Visual Art Cues
Scene: A symbolic depiction of prāṇa as subtle light within beings, contrasted with the vivid icon of Hayagrīva; the sage explains unity behind many tantras.
Characters & Entities
H
Hari (implied)P
PrāṇaFAQs
The verse highlights the paradox of divine transcendence and divine embodiment—one reality appearing in many forms.
No tīrtha is mentioned; the focus is doctrinal—on form and essence.
None; it references authoritative teachings (tantras) rather than prescribing a rite.