Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 3

युधिष्ठिर उवाच । गणेशः स्थापितः केन कस्मात्स्थापितवानसौ । किं नामासौ महाभाग तन्मे कथय मा चिरम्

yudhiṣṭhira uvāca | gaṇeśaḥ sthāpitaḥ kena kasmātsthāpitavānasau | kiṃ nāmāsau mahābhāga tanme kathaya mā ciram

یُدھشٹھِر نے کہا: گنیش جی کو کس نے نصب کیا، اور کس سبب سے اس نے انہیں قائم کیا؟ اے بزرگ بخت والے، اس کا نام کیا ہے؟ مجھے بلا تاخیر بتائیے۔

युधिष्ठिरःYudhiṣṭhira
युधिष्ठिरः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयुधिष्ठिर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Main verb/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट् (perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद; ‘said’
गणेशःGaṇeśa
गणेशः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootगण-ईश (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (षष्ठी): ‘गणानाम् ईशः’; पुंलिङ्ग, प्रथमा एकवचन
स्थापितःwas established
स्थापितः:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootस्था (धातु) + णिच् → स्थापय + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा एकवचन; ‘was established’
केनby whom
केन:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formप्रश्नवाचक-सर्वनाम, तृतीया (3rd/instrumental) एकवचन; ‘by whom?’
कस्मात्why / from what reason
कस्मात्:
Hetu (Cause/हेतु)
TypeNoun
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formप्रश्नवाचक-सर्वनाम, पञ्चमी (5th/ablative) एकवचन; ‘from what cause/why?’
स्थापितवान्did establish
स्थापितवान्:
Kriya (Participial predicate)
TypeVerb
Rootस्था (धातु) + णिच् → स्थापय + क्तवतुँ (कृदन्त)
Formकर्तरि कृदन्त (past active participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा एकवचन; ‘having established/one who established’
असौhe (that one)
असौ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअसद्/अदस् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, पुंलिङ्ग, प्रथमा एकवचन; ‘that one/he’
किम्what
किम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formप्रश्नवाचक-सर्वनाम, नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया एकवचन; ‘what?’
नामexactly
नाम:
Sambandha (Particle/निपात)
TypeIndeclinable
Rootनाम (अव्यय)
Formअव्यय (निपात/particle) प्रश्ने: ‘indeed/just’ ~ ‘what (exactly)’
असौhe
असौ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअदस् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, पुंलिङ्ग, प्रथमा एकवचन; ‘that one/he’
महाभागO greatly fortunate one
महाभाग:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootमहा-भाग (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय-समास: ‘महान् भागः यस्य’ (as address); पुंलिङ्ग, सम्बोधन एकवचन
तत्that (matter)
तत्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया एकवचन; ‘that’ (referring to the matter)
मेto me
मे:
Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, चतुर्थी (4th/dative) एकवचन; ‘to me’
कथयtell
कथय:
Kriya (Command/क्रिया)
TypeVerb
Rootकथय् (धातु; कथ् + णिच्)
Formलोट् (imperative), मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन, परस्मैपद; ‘tell’
माdo not
मा:
Sambandha (Prohibition marker)
TypeIndeclinable
Rootमा (अव्यय)
Formअव्यय (निषेध/ prohibitive particle): ‘do not’
चिरम्for long
चिरम्:
Sambandha (Temporal adverb)
TypeIndeclinable
Rootचिर (प्रातिपदिक)
Formअव्ययवत् प्रयोग (कालवाचक adverb): ‘for long/long time’

Yudhiṣṭhira

Tirtha: Gaṇādhipa shrine (southern guardian) at Satyamaṃdira

Type: temple

Listener: Vyāsa

Scene: Yudhiṣṭhira, attentive and earnest, questions Vyāsa about Gaṇeśa’s installation—who installed him, why, and what name he bears in this kṣetra.

Y
Yudhiṣṭhira
G
Gaṇeśa

FAQs

Sacred geography is transmitted through disciplined inquiry—asking about cause, agent, and name to understand a tīrtha’s deeper dharma.

Satyamaṃdira (implied), specifically the placement of Gaṇeśa within its protective scheme.

None; it is a question prompting the forthcoming origin account (utpatti-kāraṇa).