Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 7

Devanagari script

स्वर्गे देवाः प्रशंसंति धर्मारण्यनिवासिनः । तपोऽध्ययनदानेषु सर्वकालेप्यतींद्रियाः

Transliteration

svarge devāḥ praśaṃsaṃti dharmāraṇyanivāsinaḥ | tapo'dhyayanadāneṣu sarvakālepyatīṃdriyāḥ

Translation

سورگ میں دیوتا دھرم آرنْیہ کے باشندوں کی ستائش کرتے ہیں؛ کیونکہ تپسیا، ادھیयन اور دان میں وہ ہر وقت غیر معمولی، عام پیمانے سے برتر ہیں۔

Word by Word

• स्वर्गे: in heaven
• स्वर्गे: Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: स्वर्ग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन

• देवाः: the gods
• देवाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन

• प्रशंसन्ति: praise
• प्रशंसन्ति: Kriyā (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र + शंस् (धातु)
• Form: लट् (Present), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd person), बहुवचन

• धर्मारण्यनिवासिनः: the residents of Dharmāraṇya
• धर्मारण्यनिवासिनः: Karman (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: धर्म + अरण्य + निवासिन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), बहुवचन (प्रशंसन्ति—कर्म); तत्पुरुषः (धर्मारण्ये निवासिनः)

• तपः: austerity
• तपः: Sambandha (Member of list)
• Type: Noun
• Root: तपस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन (समाहार/collective)

• अध्ययन: study
• अध्ययन: Sambandha (Member of list)
• Type: Noun
• Root: अधि + इ (धातु) + अन (घञ्/प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन (समाहार)

• दानेषु: in acts of giving
• दानेषु: Adhikaraṇa (Domain/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: दान (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), बहुवचन

• सर्वकाले: at all times
• सर्वकाले: Adhikaraṇa (Time/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: सर्व + काल (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; तत्पुरुषः (सर्वेषु कालेषु)

• अपि: even/also
• अपि: Sambandha (Particle)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: अव्यय (emphatic/also/even)

• अतीन्द्रियाः: beyond the senses; extraordinary
• अतीन्द्रियाः: Viśeṣaṇa (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: अति + इन्द्रिय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; तत्पुरुषः (इन्द्रियाणाम् अतिक्रान्ताः)

Speaker

Vyāsa (narration)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Dharmāraṇya

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: In a luminous svarga court, devas gesture in admiration while a vision of Dharmāraṇya appears below: sages and householders engaged in tapas, study, and giving; a celestial chorus underscores their praise.

Characters & Entities

• Devas
• Dharmāraṇya

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Sustained tapas, learning, and generosity elevate a community to divine praise; holiness is shown through consistent practice.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Dharmāraṇya is explicitly glorified through the heavenly praise of its inhabitants.

What ritualistic prescription is mentioned?

The triad is commended: tapas (austerity), adhyayana (study), and dāna (charity).