Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 45

Devanagari script

अनुज्ञातस्तदा तेन गतोऽसौ यमशासनम् । पितामहप्रसादाच्च श्रुत्वा पुण्यप्रदायिनीम्

Transliteration

anujñātastadā tena gato'sau yamaśāsanam | pitāmahaprasādācca śrutvā puṇyapradāyinīm

Translation

اس کی اجازت پا کر وہ یم کے تختِ اختیار کی طرف گیا؛ اور پِتامہہ کے فضل سے ثواب بخش حکایت سن کر آگے روانہ ہوا۔

Word by Word

• अनुज्ञातः: having been permitted
• अनुज्ञातः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: अनु + √ज्ञा (धातु) + क्त
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त (past passive participle), ‘permitted’

• तदा: then
• तदा: Adhikarana (Locus/Time/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तदा (अव्यय)
• Form: अव्यय; कालवाचक क्रियाविशेषण

• तेन: by him
• तेन: Karana (Instrument/Agent-in-passive/करण)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3), एकवचन; करण/कर्तृ-निर्देश (by him)

• गतः: went
• गतः: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √गम् (धातु) + क्त
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त (PPP) ‘gone’

• असौ: that one (he)
• असौ: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: असद्/अदस् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; सर्वनाम

• यमशासनम्: Yama’s realm/command (Yama’s abode)
• यमशासनम्: Karma (Object/Goal/कर्म)
• Type: Noun
• Root: यम + शासन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन; ‘यमस्य शासनम्’ इति षष्ठी-तत्पुरुषः

• पितामहप्रसादात्: from/through the grandsire’s grace
• पितामहप्रसादात्: Apadana (Source/Cause/अपादान)
• Type: Noun
• Root: पितामह + प्रसाद (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, पञ्चमी (5), एकवचन; ‘पितामहस्य प्रसादः’ इति षष्ठी-तत्पुरुषः; हेतौ/अपादाने

• च: and
• च: Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चयबोधक-निपात

• श्रुत्वा: having heard
• श्रुत्वा: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √श्रु (धातु)
• Form: क्त्वान्त-अव्यय (gerund), ‘having heard’

• पुण्यप्रदायिनीम्: bestowing merit
• पुण्यप्रदायिनीम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: पुण्य + प्रदायिनी (प्रातिपदिक; प्र + √दा (धातु) + णिनि/इनी)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन; ‘पुण्यं प्रददाति’ इति उपपद-तत्पुरुषः; विशेषण (कथाम्/वाच्यम्)

Speaker

Narrator (Purāṇic voice; likely Sūta/Lomaharṣaṇa in Brāhma-khaṇḍa framing)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Saṃyaminī (Yama’s city)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Brahmā grants leave with a blessing gesture; Dharma turns toward a distant, austere city of Yama—dark gates, orderly guards—yet he carries a luminous aura from the puṇya-pradā kathā.

Characters & Entities

• Dharma
• Brahmā
• Yama

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Spiritual progress is supported by divine permission and grace, and sacred hearing (śravaṇa) becomes a direct cause of merit.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The verse points to Yama’s realm (Yamaśāsana) as a narrative locale, not a pilgrimage tīrtha.

What ritualistic prescription is mentioned?

Śravaṇa (hearing) of the merit-giving narrative is highlighted as the effective spiritual act.