Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 100

Devanagari script

धर्मारण्याश्रितां दिव्यां सर्वसंतापहारिणीम् । यां श्रुत्वा सर्वपापेभ्यो मुच्यते ब्रह्महत्यया

Transliteration

dharmāraṇyāśritāṃ divyāṃ sarvasaṃtāpahāriṇīm | yāṃ śrutvā sarvapāpebhyo mucyate brahmahatyayā

Translation

دھرم آراṇیہ سے وابستہ یہ الٰہی حکایت ہر رنج و الم کو دور کرتی ہے۔ اسے سن کر انسان تمام گناہوں سے—حتیٰ کہ برہمن ہتیا (برہمن کے قتل) کے گناہ سے بھی—آزاد ہو جاتا ہے۔

Word by Word

• धर्मारण्याश्रिताम्: (her) who is resorted to/abiding in Dharmāraṇya
• धर्मारण्याश्रिताम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: धर्मारण्य (प्रातिपदिक) + आश्रित (कृदन्त, √श्रि धातु)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन; ‘आश्रित’ = क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle), विशेषणरूपेण

• दिव्याम्: divine
• दिव्याम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: दिव्य (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण

• सर्वसंतापहारिणीम्: remover of all afflictions
• सर्वसंतापहारिणीम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक) + संताप (प्रातिपदिक) + हारिणी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; ‘हारिणी’ (कर्तृवाचक-स्त्री) विशेषण

• याम्: whom/which
• याम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; सम्बन्धसूचक सर्वनाम

• श्रुत्वा: having heard
• श्रुत्वा: Kriya-visheshaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: √श्रु (धातु)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय (gerund); पूर्वकालिक क्रिया ‘having heard’

• सर्वपापेभ्यः: from all sins
• सर्वपापेभ्यः: Apadana (Ablative/अपादान)
• Type: Noun
• Root: सर्व (प्रातिपदिक) + पाप (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (अपादान), बहुवचन

• मुच्यते: is freed
• मुच्यते: Kriya (Verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √मुच् (धातु)
• Form: लट्-लकार (वर्तमान), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद, कर्मणि-प्रयोग (passive)

• ब्रह्महत्यया: (even) by/through the sin of brahmin-slaying
• ब्रह्महत्यया: Karana/Hetu (Instrument/Cause/करण/हेतु)
• Type: Noun
• Root: ब्रह्महत्या (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण/हेतु), एकवचन; साधन/हेतुवाचक प्रयोग

Speaker

Unspecified (māhātmya-style proclamation within the narrative)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Dharmāraṇya

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A sacred forest-kshetra (Dharmāraṇya) is evoked as a luminous, divine narrative-space; sages or devotees listen to the māhātmya, with a subtle aura of purification washing away dark stains of sin.

Characters & Entities

• Dharmāraṇya

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Śravaṇa (devotional hearing) of a tīrtha’s māhātmya is itself a purifier capable of dissolving even grave karmic stains.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Dharmāraṇya—the sacred forest—whose divine greatness is said to remove all sufferings and sins.

What ritualistic prescription is mentioned?

Hearing (śravaṇa) the Dharmāraṇya māhātmya is presented as the efficacious spiritual act.