Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 54
Devanagari script
इत्युक्ता सा पुनः प्राह नाहमस्मि पुमान्प्रभो । नाम्ना सामवती बाला तवास्मि रतिदायिनी
Transliteration
ityuktā sā punaḥ prāha nāhamasmi pumānprabho | nāmnā sāmavatī bālā tavāsmi ratidāyinī
Translation
یوں مخاطب کیے جانے پر وہ پھر بولی، “اے پرَبھو، میں مرد نہیں ہوں۔ میرا نام ساموتی ہے، میں ایک نوخیز کنیا ہوں؛ میں آپ کو رتی کا آنند دینے آئی ہوں۔”
Word by Word
इतिthus
इति:
Vakyartha-marker (इति-प्रयोग)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउद्धरणार्थक-अव्यय
उक्ताhaving been spoken to/addressed
उक्ता:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootवच् (धातु) + उक्त (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formभूतकृदन्त (क्त), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मणि-प्रयोगे ‘said/addressed’
साshe
सा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सर्वनाम
पुनःagain
पुनः:
Kala/Prakara (Time/Manner)
TypeIndeclinable
Rootपुनः (अव्यय)
Formअव्यय, पुनरावृत्तिवाचक (again)
प्राहsaid
प्राह:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र + अह्/ब्रू (धातु; परस्मैपद-आदेश)
Formलिट् (perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन, परस्मैपद; ‘प्र + आह’
नnot
न:
Nishedha (Negation/निषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेधार्थक-अव्यय (negation)
अहम्I
अहम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formउभयलिङ्ग (pronoun), प्रथमा, एकवचन
अस्मिam
अस्मि:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formलट् (present), उत्तमपुरुष (1st person), एकवचन, परस्मैपद
पुमान्a man
पुमान्:
Karta-predicate/Complement (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootपुमांस् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st case), एकवचन
प्रभोO lord
प्रभो:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootप्रभु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th case), एकवचन
नाम्नाby name
नाम्ना:
Karana (Instrument/Means)
TypeNoun
Rootनामन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd case), एकवचन; ‘by name’ (करणे)
सामवतीSāmavatī
सामवती:
Karta-predicate/Complement
TypeNoun
Rootसामवती (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; व्यक्तिनाम (proper name)
बालाa young girl
बाला:
Karta-predicate/Complement
TypeNoun
Rootबाल (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
तवyour/of you
तव:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formउभयलिङ्ग (pronoun), षष्ठी (6th case), एकवचन
अस्मिam
अस्मि:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formलट् (present), उत्तमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
रतिदायिनीgiver of pleasure
रतिदायिनी:
Karta-predicate (कर्तृ-विशेषण)
TypeAdjective
Rootरति + दायिनी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुषः (रतिं ददाति इति)
Speaker
Sāmavatī (sā bālā)
Visual Art Cues
Scene: The woman openly declares: ‘I am not a man; I am the maiden Sāmavatī,’ with confident posture and alluring grace; the man listens, startled.
Characters & Entities
S
SāmavatīFAQs
Desire often comes with self-justifying claims; discernment is needed before accepting appearances and invitations.
No sacred geography is stated in this verse.
None.