Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 99

Devanagari script

तक्षक उवाच । परितुष्टोऽस्मि भद्रं स्तात्तव राजेद्रनंदन । बालोपि यत्परं तत्त्वं वेत्सि शैवं परात्परम्

Transliteration

takṣaka uvāca | parituṣṭo'smi bhadraṃ stāttava rājedranaṃdana | bālopi yatparaṃ tattvaṃ vetsi śaivaṃ parātparam

Translation

تکشک نے کہا: میں پوری طرح خوش ہوں؛ تمہیں مبارکی ہو، اے راجاؤں کے راجا کے فرزند! کہ تم بچہ ہو کر بھی اُس برتر حقیقت کو جانتے ہو—شیو کا وہ پرم تَتْو جو پراتپر ہے۔

Word by Word

• takṣakaḥ: Takṣaka
• takṣakaḥ: Karta (Speaker/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: takṣaka (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• uvāca: said
• uvāca: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √vac (वच्)
• Form: लिट्-लकार, प्रथमपुरुष, एकवचन

• parituṣṭaḥ: fully pleased
• parituṣṭaḥ: Karta (Predicate adjective/समानााधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: parituṣṭa (√tuṣ तुष्, क्त; कृदन्त)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; क्तान्त विशेषण

• asmi: am
• asmi: Kriya (Copula/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √as (अस्)
• Form: लट्-लकार, उत्तमपुरुष, एकवचन

• bhadram: good fortune
• bhadram: Sambandha (Benediction/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: bhadra (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; आशीर्वादार्थे (benedictive usage: good fortune)

• stāt: may it be
• stāt: Kriya (Benedictive/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √as (अस्)
• Form: लोट्-लकार (आशीर्लिङ्/विधिलिङ्-सम), प्रथमपुरुष, एकवचन; आशीर्वचनार्थे (may it be)

• tava: for you/your
• tava: Shashthi-Sambandha (Genitive/षष्ठी-सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: tvad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी, एकवचन

• rāja-indra-nandana: O son of the king of kings
• rāja-indra-nandana: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: rājan (प्रातिपदिक) + indra (प्रातिपदिक) + nandana (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (vocative), एकवचन

• bālaḥ: a child
• bālaḥ: Karta (Concessive subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: bāla (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• api: even
• api: Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: api (अव्यय)
• Form: सम्भावना/अपि-अव्यय (particle: even/also)

• yat: that which
• yat: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: yad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन (that which)

• param: supreme
• param: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: para (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• tattvam: principle/reality
• tattvam: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: tattva (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• vetsi: you know
• vetsi: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √vid (विद्)
• Form: लट्-लकार, मध्यमपुरुष, एकवचन

• śaivam: pertaining to Śiva
• śaivam: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: śaiva (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• parātparam: beyond the supreme; the highest
• parātparam: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: para (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; परात् (abl.) + परम् (acc.) इति समासवत् प्रयोगः (supreme beyond the supreme)

Speaker

Takṣaka

Visual Art Cues

Scene: Takṣaka addressing a young prince with a blessing gesture; the prince appears calm and wise beyond years; subtle aura around the prince indicating realization of Śaiva tattva.

Characters & Entities

• Takṣaka
• Śiva
• Rājaputra (prince)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Spiritual maturity is not bound to age; knowing the supreme Śaiva truth is the highest excellence.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No tīrtha is referenced; it is character-focused dialogue praising spiritual insight.

What ritualistic prescription is mentioned?

None explicitly; the emphasis is on knowledge (tattva-jñāna) and devotion to Śiva.