Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 79

तस्मादपींद्रसेनाख्यस्तस्य पुत्रो महाबलः । चंद्रांगदोस्मि नाम्नाहं नवोढः श्वशुरालये । विहरन्यमुनातोये निमग्नो देवचोदितः

tasmādapīṃdrasenākhyastasya putro mahābalaḥ | caṃdrāṃgadosmi nāmnāhaṃ navoḍhaḥ śvaśurālaye | viharanyamunātoye nimagno devacoditaḥ

“ان ہی سے اندرسین نام کا ایک نہایت زورآور بیٹا پیدا ہوا۔ میں اسی کا بیٹا ہوں، میرا نام چندرآنگد ہے۔ نئی شادی کے بعد میں سسرال میں مقیم تھا۔ یمنا کے پانی میں کھیلتے ہوئے، دیوی حکم کے تحت میں ڈوب گیا۔”

तस्मात्from him/therefrom
तस्मात्:
Apadana (Source/अपादान)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; पञ्चमी (5th/अपादान), एकवचन
अपिalso
अपि:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय/अपि-भाव (also)
इन्द्रसेनाख्यःnamed Indrasena
इन्द्रसेनाख्यः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootइन्द्रसेन + आख्य (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (इन्द्रसेन इति आख्या यस्य); पुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; विशेषणम् (पुत्रस्य)
तस्यhis
तस्य:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; षष्ठी (6th), एकवचन
पुत्रःson
पुत्रः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootपुत्र (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
महाबलःvery strong
महाबलः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootमहा + बल (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय-समास (महद् बलं यस्य); पुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; विशेषणम् (पुत्रस्य)
चन्द्राङ्गदःCandrāṅgada
चन्द्राङ्गदः:
Karta (Subject complement/कर्ता-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootचन्द्र + अङ्गद (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय-समास (चन्द्र इव अङ्गदः/चन्द्रनामकः अङ्गदः); पुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
अस्मिam
अस्मि:
Kriya (Verb/क्रिया)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formलट्-लकार (present), परस्मैपद; उत्तमपुरुष (1st), एकवचन
नाम्नाby name
नाम्ना:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootनामन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/करण), एकवचन; साधनम् (by name)
अहम्I
अहम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; प्रथमा (1st), एकवचन
नवोढःnewly married
नवोढः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootनव + ऊढ (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय-समास (नवः ऊढः = newly married); पुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; विशेषणम् (अहम्)
श्वशुरालयेin (my) father-in-law's house
श्वशुरालये:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootश्वशुर + आलय (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (श्वशुरस्य आलयः); पुल्लिङ्ग, सप्तमी (7th/अधिकरण), एकवचन
विहरन्while roaming/playing
विहरन्:
Karta (Agent participle/कर्ता)
TypeVerb
Rootवि-हृ (धातु)
Formकृदन्त; शतृ-प्रत्ययान्त वर्तमानकाले (present active participle); पुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; (अहम्) इत्यस्य विशेषणम्
यमुनातोयेin the waters of the Yamunā
यमुनातोये:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootयमुना + तोय (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (यमुनायाः तोयम्); नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन
निमग्नःsubmerged/sunk
निमग्नः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeVerb
Rootनि-मज्ज् (धातु)
Formकृदन्त; क्त-प्रत्ययान्त (past active participle); पुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; (अहम्) इत्यस्य विशेषणम्
देवचोदितःimpelled by a god
देवचोदितः:
Hetu (Cause/हेतु)
TypeAdjective
Rootदेव + चोदित (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (देवेन चोदितः); पुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; विशेषणम् (निमग्नः/अहम्)

Rājaputra (Chandrāṅgada)

Tirtha: Yamunā

Type: river

Listener: Takṣaka

Scene: A youthful prince, newly married, plays in the Yamunā; the water suddenly deepens and draws him under as if guided by an unseen hand; above, ripples and lotus leaves; below, a shadowed path toward a jeweled underworld.

I
Indrasena
C
Candrāṅgada
Y
Yamunā
D
deva (divine agency)

FAQs

Purāṇic narratives emphasize daiva (divine providence): life’s turns may be guided by unseen sacred purposes.

The Yamunā is explicitly mentioned as the river where the pivotal event occurred.

None directly; the context highlights the sanctity of Yamunā waters rather than prescribing a rite.