Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 49
Devanagari script
श्रुत्वाथ राजपत्न्यश्च वभूबुर्गतचेतनाः । सा च सीमंतिनी श्रुत्वा पपाप डूवि मूर्च्छिता
Transliteration
śrutvātha rājapatnyaśca vabhūburgatacetanāḥ | sā ca sīmaṃtinī śrutvā papāpa ḍūvi mūrcchitā
Translation
یہ سن کر بادشاہ کی رانیوں پر غشی طاری ہو گئی؛ اور سیمنتنی بھی سنتے ہی بے ہوش ہو کر زمین پر گر پڑی۔
Word by Word
श्रुत्वाhaving heard
श्रुत्वा:
Purvakala-kriya (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootश्रु (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययभाव (gerund)
अथthen
अथ:
Discourse connector (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formसम्बन्ध/अनन्तर-अव्यय (then/now)
राजपत्न्यःthe king’s wives
राजपत्न्यः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootराजपत्नी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन
चand
च:
Connector (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
वभूवुःbecame
वभूवुः:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, बहुवचन
गतचेतनाःhaving lost consciousness
गतचेतनाः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootगत (गम्-धातु, क्त कृदन्त) + चेतना (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; बहुव्रीहिः—‘गता चेतना यस्याः’ = ‘unconscious’
साshe
सा:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
चand
च:
Connector (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
सीमंतिनीthe lady (Sīmantinī)
सीमंतिनी:
Apposition (समनाधिकरण)
TypeNoun
Rootसीमन्तिनी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; विशेष्य-नाम/स्त्रीवाचक
श्रुत्वाhaving heard
श्रुत्वा:
Purvakala-kriya (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootश्रु (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययभाव (gerund)
पपातfell
पपात:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootपत् (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन
डूविwith a thud (onomat.)
डूवि:
Manner/Exclamation (रीति/उद्गार)
TypeIndeclinable
Rootडूवि (अव्यय/देश्य)
Formदेश्य-अव्यय/अनुकरण (onomatopoetic/colloquial particle; पाठदोष/देश्यपद सम्भाव्य)
मूर्च्छिताfainted
मूर्च्छिता:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootमूर्च्छ् (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त भूतकृदन्त (past participle), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; विशेषण (of सा)
Speaker
Narrator (context not provided; likely Purāṇic narrator within Brāhma Khaṇḍa)
Tirtha Mahatmya
Tirtha: Yamunā (contextual)
Type: river
Visual Art Cues
Scene: Queens collapse, attendants rush to support them; Sīmantinī falls fainting, ornaments scattered; the atmosphere is heavy, with muted colors and stillness after the news.
Characters & Entities
S
SīmantinīQ
Queens (rāja-patnyaḥ)FAQs
The verse depicts the overwhelming force of sorrow, reminding readers of life’s instability and the need for inner fortitude grounded in dharma.
No tīrtha is named in this verse.
None.