Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 98

Devanagari script

अथ दूरं गतौ क्वापि वने द्विजनृपात्मजौ । गन्धर्वकन्याः क्रीडंती शतशस्तावपश्यताम्

Transliteration

atha dūraṃ gatau kvāpi vane dvijanṛpātmajau | gandharvakanyāḥ krīḍaṃtī śataśastāvapaśyatām

Translation

پھر بہت دور کسی جنگل کے ایک مقام پر جا کر، برہمن کے بیٹے اور راجکمار کے بیٹے نے وہاں سینکڑوں گندھرو کنیاؤں کو کھیلتی ہوئی دیکھا۔

Word by Word

• अथ: then
• अथ: Sambandha (Discourse connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: अथ (अव्यय)
• Form: अव्यय; अनुक्रम/आरम्भसूचक (sequence/then)

• दूरम्: far
• दूरम्: Adhikarana (Locative sense as adverb/अधिकरण-भाव)
• Type: Indeclinable
• Root: दूर (प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययीभावेन प्रयुक्तम्; क्रियाविशेषण (adverbial accusative)

• गतौ: having gone
• गतौ: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: गम् (धातु) → गत (कृदन्त)
• Form: भूतकृदन्त (क्त); पुंलिङ्ग, प्रथमा, द्विवचन (masc nom dual)

• क्वापि: somewhere
• क्वापि: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: क्व (अव्यय) + अपि (अव्यय)
• Form: अव्यय; अनिश्चितस्थानवाचक (indefinite locative adverb)

• वने: in the forest
• वने: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: वन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन (neut loc sg)

• द्विजनृपात्मजौ: the two brahmin princes (sons of a king)
• द्विजनृपात्मजौ: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: द्विज (प्रातिपदिक) + नृप (प्रातिपदिक) + आत्मज (प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-तत्पुरुषः (नृपस्य आत्मजः) + कर्मधारय/विशेषणसमास (द्विजः नृपात्मजः); पुंलिङ्ग, प्रथमा, द्विवचन (masc nom dual)

• गन्धर्वकन्याः: Gandharva maidens
• गन्धर्वकन्याः: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: गन्धर्व (प्रातिपदिक) + कन्या (प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-तत्पुरुषः (गन्धर्वाणां कन्याः); स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन (fem nom pl)

• क्रीडन्ती: playing
• क्रीडन्ती: Karta (Agent of participle/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: क्रीड् (धातु) → क्रीडन्ती (शतृ/वर्तमान कृदन्त)
• Form: वर्तमानकृदन्त (शतृ); स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन (intended fem nom pl; poetic/orthographic variant for क्रीडन्त्यः)

• शतशः: in hundreds; many
• शतशः: Vishesana (Adverbial qualifier/विशेषण-भाव)
• Type: Indeclinable
• Root: शतशस् (अव्यय)
• Form: अव्यय; प्रकारवाचक (distributive adverb)

• तौ: those two
• तौ: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम; पुंलिङ्ग, प्रथमा, द्विवचन (masc nom dual)

• अपश्यताम्: saw
• अपश्यताम्: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: दृश् (धातु)
• Form: लङ् (अनद्यतनभूत/Imperfect); परस्मैपद; उत्तमपुरुष? न—प्रथमपुरुष, द्विवचन (3rd person dual)

Speaker

Narrator (context not explicit in snippet; within Skanda Purāṇa narrative frame)

Visual Art Cues

Scene: Two youths—one brāhmaṇa’s son and one prince’s son—stand at the edge of a deep forest clearing, beholding hundreds of gandharva maidens playing and moving in graceful groups amid trees and flowering shrubs.

Characters & Entities

• Gandharva maidens
• brāhmaṇa’s son
• prince’s son

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

It introduces a temptation-like encounter that sets the stage for teaching self-restraint and dharmic conduct.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No specific tīrtha is named in this verse; it is a narrative scene set in a forest.

What ritualistic prescription is mentioned?

None in this verse; it is descriptive narration.