Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 25

Devanagari script

पुनः स्वयं शिवो भूत्वा मूलमंत्रेण साधकः । ततः संपूजयेद्देवं बाह्यपीठे पुनः क्रमात्

Transliteration

punaḥ svayaṃ śivo bhūtvā mūlamaṃtreṇa sādhakaḥ | tataḥ saṃpūjayeddevaṃ bāhyapīṭhe punaḥ kramāt

Translation

پھر साधک مُول منتر کے ذریعے خود شیو روپ ہو کر، اس کے بعد بیرونی پیٹھ (ویدی) پر ترتیب کے ساتھ دوبارہ دیوتا کی پوری پوجا کرے۔

Word by Word

• पुनः: again
• पुनः: Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial modifier/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: पुनः (अव्यय)
• Form: अव्यय; पुनरावृत्तिवाचक क्रियाविशेषण (again)

• स्वयम्: oneself
• स्वयम्: Karta-prayojaka (Emphatic to subject/कर्तृविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: स्वयम् (अव्यय)
• Form: अव्यय; आत्मवाचक (reflexive/emphatic)

• शिवः: Śiva
• शिवः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: शिव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा विभक्ति, एकवचन

• भूत्वा: having become
• भूत्वा: Pūrvakāla-kriyā (Prior action/पूर्वक्रिया)
• Type: Verb
• Root: भू (धातु)
• Form: क्त्वान्त अव्ययकृदन्त (gerund); पूर्वक्रिया

• मूलमन्त्रेण: with the root-mantra
• मूलमन्त्रेण: Karaṇa (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: मूल + मन्त्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; तृतीया विभक्ति (करण), एकवचन; समासः—मूलः मन्त्रः (कर्मधारय)

• साधकः: the practitioner
• साधकः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: साधक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा विभक्ति, एकवचन

• ततः: then
• ततः: Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial modifier/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: अव्यय; तदनन्तरवाचक (thereafter)

• संपूजयेत्: should worship fully
• संपूजयेत्: Kriyā (Predicate action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: सम् + पूज् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (optative); प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• देवम्: the deity
• देवम्: Karman (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; द्वितीया विभक्ति, एकवचन

• बाह्यपीठे: on the external altar/seat
• बाह्यपीठे: Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: बाह्य + पीठ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; सप्तमी विभक्ति (अधिकरण), एकवचन; समासः—बाह्यं पीठम् (कर्मधारय)

• पुनः: again
• पुनः: Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial modifier/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: पुनः (अव्यय)
• Form: अव्यय; पुनरावृत्तिवाचक

• क्रमात्: in due order
• क्रमात्: Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial modifier/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: क्रम (प्रातिपदिक)
• Form: अव्यय; क्रमशः (adverbial ablative)

Speaker

Ritual instructor/narratorial voice within Brahmottarakhaṇḍa

Visual Art Cues

Scene: A sādhaka, radiant with Śiva-like aura, completes inner mantra practice and then offers worship again on an external altar—showing the bridge between inner realization and outer ritual.

Characters & Entities

• Śiva
• Mūla-mantra
• Sādhaka

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Worship is perfected when identity with Śiva (śivabhāva) is cultivated through mantra, and then expressed through orderly external pūjā.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No sacred site is specified; it is a general pūjā-vidhi.

What ritualistic prescription is mentioned?

Assume śivabhāva through the mūla-mantra, then worship the Deity again on the external pīṭha in proper sequence.