Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 73

Devanagari script

सत्यं ब्रवीमि परलोकहितं ब्रवीमि सारं ब्रवीम्युपनिषद्धृदयं ब्रवीमि । संसारमुल्बणमसारमवाप्य जंतोः सारो यमीश्वरपदांबुरुहस्य सेवा

Transliteration

satyaṃ bravīmi paralokahitaṃ bravīmi sāraṃ bravīmyupaniṣaddhṛdayaṃ bravīmi | saṃsāramulbaṇamasāramavāpya jaṃtoḥ sāro yamīśvarapadāṃburuhasya sevā

Translation

میں سچ کہتا ہوں؛ میں پرلوک کی بھلائی کی بات کہتا ہوں؛ میں جوہر بیان کرتا ہوں؛ میں اوپنشدوں کے دل کی بات کہتا ہوں۔ اس سخت اور بے حقیقت سنسار کے چکر میں پڑے جیو کے لیے اصل جوہر یہی ہے کہ یمیشر (شِو) کے کنول چرنوں کی سیوا کی جائے۔

Word by Word

• सत्यम्: truth
• सत्यम्: Karma (Content/कर्म)
• Type: Noun
• Root: सत्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; क्रियाविशेषणवत् (accusative of content)

• ब्रवीमि: I speak
• ब्रवीमि: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: ब्रू (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), उत्तमपुरुष (1st person), एकवचन; परस्मैपद

• परलोक-हितम्: what is beneficial for the next world
• परलोक-हितम्: Karma (Content/कर्म)
• Type: Noun
• Root: परलोक (प्रातिपदिक) + हित (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; परलोकस्य हितम् (benefit for the next world)

• ब्रवीमि: I speak
• ब्रवीमि: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: ब्रू (धातु)
• Form: लट्, उत्तमपुरुष, एकवचन

• सारम्: the essence
• सारम्: Karma (Content/कर्म)
• Type: Noun
• Root: सार (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• ब्रवीमि: I speak
• ब्रवीमि: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: ब्रू (धातु)
• Form: लट्, उत्तमपुरुष, एकवचन

• उपनिषद्-हृदयम्: the heart of the Upaniṣads
• उपनिषद्-हृदयम्: Karma (Content/कर्म)
• Type: Noun
• Root: उपनिषद् (प्रातिपदिक) + हृदय (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; उपनिषदां हृदयम् (the heart/central teaching of the Upaniṣads)

• ब्रवीमि: I speak
• ब्रवीमि: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: ब्रू (धातु)
• Form: लट्, उत्तमपुरुष, एकवचन

• संसारम्: worldly existence
• संसारम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: संसार (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• उल्बणम्: terrible/violent
• उल्बणम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: उल्बण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषणम् संसारम् प्रति

• असारम्: essenceless
• असारम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अ (निषेध) + सार (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषणम् संसारम् प्रति

• अवाप्य: having experienced
• अवाप्य: Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
• Type: Verb
• Root: अव + आप् (धातु)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय (gerund); ‘having obtained/experienced’

• जन्तोः: of a creature/person
• जन्तोः: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: जन्तु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन

• सारः: the essence
• सारः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सार (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन

• यम-ईश्वर-पद-अम्बुरुहस्य: of the lotus-feet of Yameśvara
• यम-ईश्वर-पद-अम्बुरुहस्य: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: यम (प्रातिपदिक) + ईश्वर (प्रातिपदिक) + पद (प्रातिपदिक) + अम्बुरुह (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन; यमस्य ईश्वरः (यमीश्वरः) तस्य पदाम्बुरुहस्य (lotus-feet)

• सेवा: service/devotion
• सेवा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सेवा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन

Speaker

Unknown (devotional narrator within Brahmottarakhaṇḍa)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Yameśvara (as a theological epithet of Śiva; not necessarily the Kāśī shrine)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A luminous Śiva (as Yameśvara) seated in serene majesty; a devotee prostrates at His lotus-feet; behind them, the wheel of saṃsāra appears as a dark, hollow vortex contrasted with the radiance of service.

Characters & Entities

• Śiva (Yamīśvara)
• Upaniṣad

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The ‘essence’ of spiritual life is bhakti—service to Śiva’s lotus-feet—which transcends fear of death and saṃsāra.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No site is named; the verse is a doctrinal summary praising Śiva-bhakti as the Upaniṣadic essence.

What ritualistic prescription is mentioned?

Sevā (devotional service) to Śiva is taught as the core practice; in this chapter it aligns with Pradoṣa-time worship.