Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 51

एष बालोऽन्यजननीं श्रितो भैक्ष्येण जीवति । इमामेव द्विजवधूं प्राप्य मातरमुत्तमाम्

eṣa bālo'nyajananīṃ śrito bhaikṣyeṇa jīvati | imāmeva dvijavadhūṃ prāpya mātaramuttamām

“یہ لڑکا دوسری ماں کی پناہ لے کر بھیک پر جیتا ہے؛ اور اسی برہمن خاتون کو بہترین ماں کے طور پر پا کر…۔”

एषःthis (one)
एषः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सर्वनाम
बालःboy
बालः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootबाल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
अन्यजननीम्another mother
अन्यजननीम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootअन्य (प्रातिपदिक) + जननी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; कर्मधारयः (अन्या जननी)
श्रितःhas taken refuge with/has resorted to
श्रितः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeVerb
Rootश्रि (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; (आश्रित/श्रित)
भैक्ष्येणby alms
भैक्ष्येण:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootभैक्ष्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया, एकवचन
जीवतिlives
जीवति:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootजीव् (धातु)
Formलट् (वर्तमान), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्
इमाम्this
इमाम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; सर्वनाम
एवindeed/only
एव:
Modifier (निपात)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारण-निपात (emphatic particle)
द्विजवधूम्a brahmin's wife
द्विजवधूम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootद्विज (प्रातिपदिक) + वधू (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (द्विजस्य वधूः)
प्राप्यhaving obtained/after reaching
प्राप्य:
Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
TypeVerb
Rootप्र + आप् (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (ल्यप्/त्वान्त-समकक्ष), पूर्वकालिक क्रिया
मातरम्mother
मातरम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootमातृ (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
उत्तमाम्excellent, noble
उत्तमाम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootउत्तम (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषणम् (मातरम् इति)

Śāṇḍilya Muni

Scene: Śāṇḍilya points out the boy’s former life of begging and his present refuge with a brāhmaṇa lady; the boy stands humbly, the lady nearby, the brāhmaṇa’s son beside him, suggesting shared upbringing.

Ś
Śāṇḍilya
D
dvijavadhū (brāhmaṇa lady)

FAQs

Providence can reshape familial bonds; dharma is upheld when a compassionate guardian becomes a true parent in conduct.

No tīrtha is praised; the verse continues the personal narrative of the boy’s circumstances.

None; “bhaikṣya” appears as livelihood, not as a prescribed rite.