Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 10

Devanagari script

दुःखशोकभयार्त्तानां क्लेशनिर्वाणमिच्छताम् । प्रदोषे पार्वतीशस्य पूजनं मंगलायनम्

Transliteration

duḥkhaśokabhayārttānāṃ kleśanirvāṇamicchatām | pradoṣe pārvatīśasya pūjanaṃ maṃgalāyanam

Translation

دُکھ، غم اور خوف سے ستائے ہوئے لوگوں کے لیے، اور جو کَلیشوں کے بجھ جانے کی آرزو رکھتے ہیں، پرَدوش کے وقت پاروتیش (شیو) کی پوجا سراسر مَنگل اور مَنگل کا آستانہ ہے۔

Word by Word

• दुःख-शोक-भय-आर्तानाम्: of those afflicted by sorrow, grief, and fear
• दुःख-शोक-भय-आर्तानाम्: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: दुःख (प्रातिपदिक) + शोक (प्रातिपदिक) + भय (प्रातिपदिक) + आर्त (कृदन्त; समास)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), बहुवचन; तत्पुरुषः (दुःखशोकभयैः आर्ताः)

• क्लेश-निर्वाणम्: cessation of afflictions
• क्लेश-निर्वाणम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: क्लेश (प्रातिपदिक) + निर्वाण (प्रातिपदिक; समास)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; तत्पुरुषः (क्लेशस्य निर्वाणम् = cessation of suffering)

• इच्छताम्: of those desiring
• इच्छताम्: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Verb
• Root: इष्/इच्छ् (धातु) → इच्छत् (कृदन्त)
• Form: शतृ-प्रत्ययान्त वर्तमान कृदन्त (present participle), पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), बहुवचन; ‘इच्छत्’ = desiring

• प्रदोषे: at pradoṣa time
• प्रदोषे: Adhikarana (Time/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: प्रदोष (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन

• पार्वतीशस्य: of Pārvatī’s Lord (Śiva)
• पार्वतीशस्य: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: पार्वती-ईश (प्रातिपदिक; समास)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (पार्वत्याः ईशः)

• पूजनम्: worship
• पूजनम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पूजन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन

• मङ्गल-आयनम्: a source of auspiciousness
• मङ्गल-आयनम्: Karta (Predicate/विधेय)
• Type: Adjective
• Root: मङ्गल (प्रातिपदिक) + आयन (प्रातिपदिक; समास)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; तत्पुरुषः (मङ्गलस्य आयनम् = abode/source of auspiciousness)

Speaker

Narrator (contextual Purāṇic voice; not explicit in the snippet)

Visual Art Cues

Scene: A devotee burdened by sorrow and fear approaches a Śiva-liṅga at dusk; as pradoṣa pūjā proceeds, the scene brightens—lamp flames steady, the devotee’s posture relaxes—symbolizing kleśa-nirvāṇa and maṅgala.

Characters & Entities

• Pārvatīśa (Śiva)
• Pradoṣa

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Pradoṣa worship of Śiva is a direct remedy for mental afflictions and a gateway to auspicious well-being.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No site is specified; the verse glorifies pradoṣa-kāla worship of Pārvatīśa universally.

What ritualistic prescription is mentioned?

Worship (pūjana) of Pārvatīśa specifically at pradoṣa time.