Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 67

Devanagari script

तस्मै गोपकुमाराय प्रीतास्ते सर्वभूभुजः । वासोहिरण्यरत्नानि गोमहिष्यादिकं धनम्

Transliteration

tasmai gopakumārāya prītāste sarvabhūbhujaḥ | vāsohiraṇyaratnāni gomahiṣyādikaṃ dhanam

Translation

خوش ہو کر اُن سب بادشاہوں نے اُس گوالے کے لڑکے کو کپڑے، سونا، جواہرات، اور گائیں، بھینسیں وغیرہ کی صورت میں دولت عطا کی۔

Word by Word

• तस्मै: to him
• तस्मै: Sampradana (सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: tad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे चतुर्थी (4th/Dative) एकवचनम्; सर्वनाम

• गोप-कुमाराय: to the cowherd boy
• गोप-कुमाराय: Sampradana (सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: gopa (प्रातिपदिक) + kumāra (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे चतुर्थी (4th) एकवचनम्; तत्पुरुषः (गोपस्य कुमारः)

• प्रीताः: pleased
• प्रीताः: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: prīta (कृदन्त; प्री-धातु/प्रीञ्, क्त/PPP)
• Form: पुंलिङ्गे प्रथमा (1st) बहुवचनम्; कृदन्त-विशेषणम् (क्त)

• ते: they
• ते: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: tad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे प्रथमा (1st) बहुवचनम्; सर्वनाम

• सर्व-भूभुजः: all the kings
• सर्व-भूभुजः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: sarva (प्रातिपदिक) + bhūbhuj (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे प्रथमा (1st) बहुवचनम्; तत्पुरुषः (सर्वे भूभुजः = सर्वे राजानः)

• वासः: garments
• वासः: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: vāsaḥ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे प्रथमा/द्वितीया एकवचनम्; द्रव्यवाचक

• हिरण्य-रत्नानि: gold and jewels
• हिरण्य-रत्नानि: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: hiraṇya (प्रातिपदिक) + ratna (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे प्रथमा/द्वितीया बहुवचनम्; इतरेतर-द्वन्द्वः (हिरण्यं च रत्नानि च)

• गो-महिषी-आदिकम्: including cows and buffalo-cows, etc.
• गो-महिषी-आदिकम्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: go (प्रातिपदिक) + mahiṣī (प्रातिपदिक) + ādika (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे प्रथमा/द्वितीया एकवचनम्; तत्पुरुषः (गोमहिषी-आदि) विशेषणम् (धनम्)

• धनम्: wealth
• धनम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: dhana (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे प्रथमा/द्वितीया एकवचनम्

Speaker

Sūta (Lomaharṣaṇa) narrating (deduced)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Mahākāla-kṣetra (Ujjayinī) — dāna in the wake of liṅga-darśana

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Kings present bundles of fine garments, trays of gold and gems, and lead cows and buffaloes toward a modest cowherd boy, who stands shyly; the mood is reverent gratitude.

Characters & Entities

• Cowherd boy (gopakumāra)
• Kings (bhūbhujaḥ)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Honoring the devotee and supporting dharma through dāna is a royal virtue and a natural fruit of awakened faith.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The Mahākāla-Ujjayinī context, where Śiva’s miracle inspires kings to acts of charity.

What ritualistic prescription is mentioned?

Dāna (charitable gifting)—garments, gold, jewels, and cattle—is explicitly described.