Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 66

Devanagari script

गोपसूनोः प्रसादाय प्रादुर्भूतं शिवालयम् । लिंगं च वीक्ष्य सुमहच्छिवे चक्रुः परां मतिम्

Transliteration

gopasūnoḥ prasādāya prādurbhūtaṃ śivālayam | liṃgaṃ ca vīkṣya sumahacchive cakruḥ parāṃ matim

Translation

گوالے کے بیٹے پر کرپا سے جو شِو مندر ظاہر ہوا تھا، اور اُس عظیم لِنگ کو دیکھ کر، انہوں نے شِو ہی میں اپنی اعلیٰ ترین نیت و عزم جما دیا۔

Word by Word

• गोप-सूनोः: of the cowherd’s son
• गोप-सूनोः: Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
• Type: Noun
• Root: gopa (प्रातिपदिक) + sūnu (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे षष्ठी (6th/Genitive) एकवचनम्; तत्पुरुषः (गोपस्य सूनुः)

• प्रसादाय: for (his) grace/favour
• प्रसादाय: Sampradana (सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: prasāda (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे चतुर्थी (4th/Dative) एकवचनम्

• प्रादुर्-भूतम्: manifested/appeared
• प्रादुर्-भूतम्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: prādur (अव्यय/उपसर्गसदृश) + bhūta (कृदन्त; भू-धातु, क्त/PPP)
• Form: नपुंसकलिङ्गे द्वितीया/प्रथमा एकवचनम्; कृदन्त-विशेषणम् (क्त) ‘भूत’ + अव्ययीभावः ‘प्रादुर्’

• शिव-आलयम्: Shiva’s abode/temple
• शिव-आलयम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: śiva (प्रातिपदिक) + ālaya (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे द्वितीया (2nd) एकवचनम्; तत्पुरुषः (शिवस्य आलयः)

• लिङ्गम्: (Shiva-)liṅga
• लिङ्गम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: liṅga (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे द्वितीया (2nd) एकवचनम्

• च: and
• च: Sambandha (सम्बन्ध/connector)
• Type: Indeclinable
• Root: ca (अव्यय)
• Form: अव्ययम्; समुच्चयार्थक-निपात (conjunction)

• वीक्ष्य: having seen
• वीक्ष्य: Purvakala-kriya (पूर्वकालक्रिया)
• Type: Verb
• Root: īkṣ (धातु)
• Form: क्त्वान्त (absolutive) ‘वि+ईक्ष्’

• सु-महत्: very great
• सु-महत्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: su (अव्यय-उपसर्ग) + mahat (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे द्वितीया (2nd) एकवचनम्; कर्मधारयः (सु + महत्)

• शिवे: in/with regard to Shiva
• शिवे: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: śiva (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे सप्तमी (7th/Locative) एकवचनम्; देवतानाम

• चक्रुः: made/formed
• चक्रुः: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: kṛ (धातु)
• Form: लिट् (Perfect) परस्मैपदम्; प्रथमपुरुषः (3rd) बहुवचनम्

• पराम्: supreme
• पराम्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: parā (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे द्वितीया (2nd) एकवचनम्; विशेषणम् (मतिम्)

• मतिम्: thought/resolve
• मतिम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: mati (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे द्वितीया (2nd) एकवचनम्

Speaker

Sūta (Lomaharṣaṇa) narrating (deduced)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Mahākāla-kṣetra (Ujjayinī) — manifested Śiva-alaya (episode-specific)

Type: temple

Visual Art Cues

Scene: A newly manifested Śiva-temple stands radiant; inside, a massive liṅga gleams with sacred marks; kings gaze in awe, hands folded, their faces transformed into devotion.

Characters & Entities

• Śiva
• Liṅga
• Śivālaya

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Darśana of a manifested Śiva-liṅga leads to parā mati—supreme conviction and surrender to Śiva.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Mahākāla’s Ujjayinī/Ujjain, where the Śivālaya and Liṅga are described as miraculously manifested.

What ritualistic prescription is mentioned?

No explicit injunction; the implied practice is liṅga-darśana and turning one’s mind (mati) toward Śiva.