Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 59

Devanagari script

गोपवध्वाश्च सदनं माणि क्यवरकोज्ज्वलम् । दृष्ट्वा महीपतिः सर्वं सामात्यः सपुरोहितः

Transliteration

gopavadhvāśca sadanaṃ māṇi kyavarakojjvalam | dṛṣṭvā mahīpatiḥ sarvaṃ sāmātyaḥ sapurohitaḥ

Translation

گوالن عورت کا گھر اعلیٰ یاقوتوں کی چمک سے روشن تھا؛ اسے دیکھ کر بادشاہ نے اپنے وزیروں اور پجاری کے ساتھ سب کچھ دیکھ لیا۔

Word by Word

• गोप-वध्वाः: the cowherd women
• गोप-वध्वाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: गोप (प्रातिपदिक) + वधू (प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-तत्पुरुषः (‘गोपस्य वधूः’); स्त्रीलिङ्गः, प्रथमा (1st/nominative), बहुवचनम्

• च: and
• च: Avyaya (Particle/अव्यय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक-अव्ययम् (conjunction: ‘and’)

• सदनम्: house, dwelling
• सदनम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: सदन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गः, द्वितीया (2nd/accusative), एकवचनम्

• माणिक्य-वरक-उज्ज्वलम्: bright with ruby-like gems/ornaments
• माणिक्य-वरक-उज्ज्वलम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: माणिक्य (प्रातिपदिक) + वरक (प्रातिपदिक) + उज्ज्वल (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुषसमासः; नपुंसकलिङ्गः, द्वितीया (2nd/accusative), एकवचनम् (सदनम् इति विशेषणम्); अर्थः—माणिक्यवरकैः उज्ज्वलम्

• दृष्ट्वा: having seen
• दृष्ट्वा: Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
• Type: Verb
• Root: दृश् (धातु)
• Form: क्त्वान्त-अव्ययकृदन्तः (gerund/absolutive), ‘having seen’

• मही-पतिः: the king (lord of the earth)
• मही-पतिः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: मही (प्रातिपदिक) + पति (प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-तत्पुरुषः; पुल्लिङ्गः, प्रथमा (1st/nominative), एकवचनम्

• सर्वम्: everything, all
• सर्वम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गः, द्वितीया (2nd/accusative), एकवचनम्

• स-अमात्यः: with ministers
• स-अमात्यः: Sahakari (Accompaniment/सहकारि)
• Type: Noun
• Root: स (अव्यय-उपसर्गसदृश) + अमात्य (प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययीभावसमासः (‘अमात्यैः सह’); पुल्लिङ्गः, प्रथमा (1st/nominative), एकवचनम् (महीपतिः इत्यस्य विशेषणम्)

• स-पुरोहितः: with the priest
• स-पुरोहितः: Sahakari (Accompaniment/सहकारि)
• Type: Noun
• Root: स (अव्यय-उपसर्गसदृश) + पुरोहित (प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययीभावसमासः (‘पुरोहितेन सह’); पुल्लिङ्गः, प्रथमा (1st/nominative), एकवचनम् (महीपतिः इत्यस्य विशेषणम्)

Speaker

Sūta (Lomaharṣaṇa) narrating (deduced)

Tirtha Mahatmya

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A gem-bright house glows with ruby radiance; the king arrives with ministers and the family priest, all gazing upward and inward at the marvel, their faces lit by red jewel-light.

Characters & Entities

• King (mahīpati)
• Purōhita

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Divine glory is not confined to ascetics alone; even kings and householders can witness Śiva’s prasāda when faith awakens.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The Mahākāla sacred region of Ujjayinī/Ujjain is contextually glorified through the unfolding miracle around Śiva’s presence.

What ritualistic prescription is mentioned?

No explicit rite is prescribed; the focus is on witnessing (darśana) and reverent recognition.