Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 44

Devanagari script

स्वराष्ट्रस्थोऽखिलान्भोगान्भोक्ष्ये वर्षगणान्बहून् । इष्ट्वा च विविधैर्यज्ञैर्वाजिमेधादिभिः शुभैः

Transliteration

svarāṣṭrastho'khilānbhogānbhokṣye varṣagaṇānbahūn | iṣṭvā ca vividhairyajñairvājimedhādibhiḥ śubhaiḥ

Translation

اپنی ہی سلطنت میں قائم رہ کر میں بہت سے برسوں تک تمام شاہانہ لذّتیں بھوگوں گا؛ اور اشومیدھ وغیرہ جیسے مبارک، گوناگوں یَجْیوں کے ذریعے یَتھا وِدھی یَجْن کروں گا۔

Word by Word

• स्वराष्ट्रस्थः: situated in his own kingdom
• स्वराष्ट्रस्थः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: स्व-राष्ट्र-स्थ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; समासः—षष्ठी-तत्पुरुषः (स्वराष्ट्रे स्थितः)

• अखिलान्: all, entire
• अखिलान्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: अखिल (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), बहुवचन; विशेषणम् (भोगान्)

• भोगान्: enjoyments
• भोगान्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: भोग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), बहुवचन

• भोक्ष्ये: I shall enjoy
• भोक्ष्ये: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: भुज् (धातु)
• Form: लृट् (Simple Future), उत्तमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्

• वर्षगणान्: groups of years
• वर्षगणान्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: वर्ष-गण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), बहुवचन; समासः—तत्पुरुषः (वर्षाणां गणाः)

• बहून्: many
• बहून्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: बहु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), बहुवचन; विशेषणम् (वर्षगणान्)

• इष्ट्वा: having performed (sacrifices)
• इष्ट्वा: Purvakala-kriya (पूर्वकालक्रिया)
• Type: Verb
• Root: यज् (धातु)
• Form: क्त्वान्त (Absolutive/Gerund); पूर्वकाले कृत्य (having sacrificed)

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक-निपात (conjunction)

• विविधैः: with various
• विविधैः: Karana (Instrument/करण)
• Type: Adjective
• Root: विविध (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd), बहुवचन; विशेषणम् (यज्ञैः)

• यज्ञैः: by sacrifices
• यज्ञैः: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: यज्ञ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd), बहुवचन

• वाजिमेधादिभिः: with (rites) such as the Aśvamedha
• वाजिमेधादिभिः: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: वाजिमेध-आदि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd), बहुवचन; समासः—तत्पुरुषः (वाजिमेधः आदिः येषां ते)

• शुभैः: auspicious
• शुभैः: Karana (Instrument/करण)
• Type: Adjective
• Root: शुभ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd), बहुवचन; विशेषणम् (वाजिमेधादिभिः/यज्ञैः)

Speaker

Unspecified (context suggests a king/suitor outlining his dharmic royal future)

Visual Art Cues

Scene: A king seated in a jeweled sabhā, envisioning long reign and commissioning grand yajñas; sacrificial arena with horse, priests, and blazing āhavanīya fire.

Characters & Entities

• Aśvamedha (Vājimedha)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Worldly sovereignty is legitimized by rājadharma—prosperity must be paired with yajña and responsibility.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No tīrtha is named; the focus is on royal life and Vedic sacrifice.

What ritualistic prescription is mentioned?

Performance of various yajñas, explicitly including Aśvamedha (Vājimedha) and other auspicious sacrifices.