Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 13

इति पृष्टः स भूपालो विमृश्य सुचिरं ततः । त्रिकालज्ञः प्रहस्यैनां प्रोवाच सुकुतूहलः

iti pṛṣṭaḥ sa bhūpālo vimṛśya suciraṃ tataḥ | trikālajñaḥ prahasyaināṃ provāca sukutūhalaḥ

یوں پوچھے جانے پر وہ بھوپال دیر تک غور کرتا رہا۔ تینوں زمانوں کا جاننے والا ہو کر، اس نے اس کی طرف مسکرا کر—دلچسپی سے بھرپور—جواب دینا شروع کیا۔

इतिthus
इति:
Sambandha (Discourse marker/निपात)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formअव्ययम्; इत्यर्थक-निपातः (quotative particle)
पृष्टःhaving been asked
पृष्टः:
Visheshana (Qualifier of subject/विशेषण)
TypeAdjective
Rootपृच्छ् (धातु), क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त-प्रातिपदिक
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः (1st/Nominative), एकवचनम्; क्त-प्रत्ययान्त (past passive participle: ‘asked’)
सःhe
सः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः (1st/Nominative), एकवचनम्
भूपालःthe king (protector of the earth)
भूपालः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootभू-पाल (प्रातिपदिक; भू + पाल)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः (1st/Nominative), एकवचनम्; समासः—तत्पुरुषः (भूमेः पालः)
विमृश्यhaving considered
विमृश्य:
Purvakala-kriya (Prior action/पूर्वक्रिया)
TypeIndeclinable
Rootवि-√मृश् (धातु), ल्यप्-प्रत्ययान्त अव्ययभाव-कृदन्त
Formल्यप्-प्रत्ययान्त (absolutive/gerund), अव्ययम्; पूर्वक्रिया (having reflected)
सुचिरम्for a long time
सुचिरम्:
Kriya-visheshana (Temporal adverb/कालवाचक)
TypeIndeclinable
Rootसु-चिर (प्रातिपदिक; सु + चिर)
Formअव्ययीभावेन क्रियाविशेषणत्वे प्रयुक्तम्; कालवाचक-अव्ययवत् (adverbial accusative: ‘for a long time’)
ततःthen/thereafter
ततः:
Kriya-visheshana (Sequential adverb/अनन्तर)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्ययम्; ततः-शब्दः (ablatival adverb: then/thereafter)
त्रिकालज्ञःknower of the three times
त्रिकालज्ञः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootत्रि-काल-ज्ञ (प्रातिपदिक; त्रि + काल + ज्ञ)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः (1st/Nominative), एकवचनम्; समासः—तत्पुरुषः (त्रिषु कालेषु ज्ञः = सप्तमी-तत्पुरुषः)
प्रहस्यhaving laughed
प्रहस्य:
Purvakala-kriya (Prior action/पूर्वक्रिया)
TypeIndeclinable
Rootप्र-√हस् (धातु), ल्यप्-प्रत्ययान्त अव्ययभाव-कृदन्त
Formल्यप्-प्रत्ययान्त (absolutive/gerund), अव्ययम्; पूर्वक्रिया (having laughed)
एनाम्her
एनाम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः (2nd/Accusative), एकवचनम्
प्रोवाचsaid/spoke
प्रोवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र-√वच् (धातु)
Formलिट्-लकारः (Perfect), प्रथमपुरुषः (3rd person), एकवचनम्; परस्मैपदम्; ‘प्र’ उपसर्गः
सुकुतूहलःvery curious
सुकुतूहलः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसु-कुतूहल (प्रातिपदिक; सु + कुतूहल)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः (1st/Nominative), एकवचनम्; समासः—कर्मधारयः (सुकुतूहलः = अत्यन्तकुतूहली)

Narrator (contextual Purāṇic narrator; transition into the king’s speech)

Scene: The king pauses in thought, then smiles knowingly; the queen watches intently, awaiting explanation; the scene feels like the moment before a secret is revealed.

K
king
K
Kumudvatī

FAQs

Purāṇas often reveal hidden causes behind apparent contradictions; karmic history and sacred contact can transform destiny.

Not yet named in this verse; it introduces a sacred backstory that soon connects to a Śiva temple.

None; it is a narrative pivot into a testimony of past experience.