Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 79

Devanagari script

ततो विदूरे मार्गस्य निषण्णा विवृतांजलिः । याचमाना मुहुः पांथान्बभाषे कृपणं वचः

Transliteration

tato vidūre mārgasya niṣaṇṇā vivṛtāṃjaliḥ | yācamānā muhuḥ pāṃthānbabhāṣe kṛpaṇaṃ vacaḥ

Translation

پھر وہ راستے سے کچھ دور بیٹھ گئی، ہاتھ پھیلا کر التجا کی حالت میں۔ وہ بار بار راہگیروں سے مانگتی رہی اور نہایت دکھی دل الفاظ کہتی رہی۔

Word by Word

• ततः: then; thereafter
• ततः: Sambandha (Discourse/temporal)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: अव्यय; तस्मात्-प्रभव (ablatival adverb: then/from there)

• विदूरे: at a distance
• विदूरे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: विदूर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग (प्रयोगे), सप्तमी, एकवचन; स्थानवाचक

• मार्गस्य: of the road
• मार्गस्य: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: मार्ग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन

• निषण्णा: seated; having sat down
• निषण्णा: Karta (Subject state/कर्ता)
• Type: Verb
• Root: नि + सद् (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (Past participle), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; 'निषण्णा'

• विवृताञ्जलिः: with hands held open (in supplication)
• विवृताञ्जलिः: Visheshana (Adjectival modifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: विवृत + अञ्जलि (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; बहुव्रीहि (यस्या अञ्जलिः विवृतः/विवृताः अञ्जलयः)

• याचमाना: begging
• याचमाना: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Verb
• Root: याच् (धातु)
• Form: वर्तमानकाले शानच्-प्रत्ययान्त कृदन्त (Present middle participle), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• मुहुः: again and again
• मुहुः: Kriya-visheshana (Adverbial)
• Type: Indeclinable
• Root: मुहुः (अव्यय)
• Form: अव्यय; क्रियाविशेषण (adverb: repeatedly)

• पांथान्: travelers; wayfarers
• पांथान्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: पाथिन्/पन्थान् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन

• बभाषे: she spoke
• बभाषे: Kriya (Predicate action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: भाष् (धातु)
• Form: लिट् (Perfect/परोक्षभूत), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष, एकवचन

• कृपणम्: piteous; miserable
• कृपणम्: Visheshana (Adjectival modifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: कृपण (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण (वचः-विशेषण)

• वचः: words; speech
• वचः: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: वचस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन

Speaker

Sūta (Lomaharṣaṇa) (deduced)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Gokarṇa

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: null

Visual Art Cues

Scene: A poor woman sits slightly away from the main road, palms open in añjali; travelers pass by; her face is pleading, voice low; the sacred destination looms nearby, making the scene morally charged.

Characters & Entities

• Pāntha (travelers)
• Gokarṇa (context)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Pilgrimage is not only movement to a shrine; it tests dharma through compassion toward those in distress.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Gokarṇa-kṣetra indirectly, through the road-to-Gokarṇa narrative setting.

What ritualistic prescription is mentioned?

Implied prescription: offer alms/food to supplicants encountered on a yātrā.