Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 47

Devanagari script

रूपं कुष्ठरुजाविष्टं कुलं नश्यति कुस्त्रिया । इति सर्वे समालोच्य समेताः पतिसोदराः

Transliteration

rūpaṃ kuṣṭharujāviṣṭaṃ kulaṃ naśyati kustriyā | iti sarve samālocya sametāḥ patisodarāḥ

Translation

“حُسن کوڑھ کی تکلیف سے گھِر جاتا ہے، اور خاندان بدکار عورت سے برباد ہو جاتا ہے۔” یوں سب نے مشورہ کیا اور شوہر کے سب بھائی اکٹھے ہو گئے۔

Word by Word

• रूपम्: beauty, form
• रूपम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: रूप (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन

• कुष्ठरुजाविष्टम्: afflicted by leprosy-disease
• कुष्ठरुजाविष्टम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: कुष्ठ-रुजा-आविष्ट (प्रातिपदिक/कृदन्त) = कुष्ठ + रुजा + आविष्ट(आ√विश् क्त)
• Form: कृदन्त (क्त/PPP) ‘आविष्ट’, नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन — qualifies रूपम्; समासः (तत्पुरुष) ‘कुष्ठरुजा’ (द्वन्द्व-भावार्थ) + आविष्ट

• कुलम्: family, lineage
• कुलम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: कुल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन

• नश्यति: perishes
• नश्यति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: नश् (धातु)
• Form: लट् (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद

• कुस्त्रिया: by a bad woman
• कुस्त्रिया: Karana (Cause/Means/करण)
• Type: Noun
• Root: कुस्त्री (प्रातिपदिक) = कु + स्त्री
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd/करण), एकवचन — instrumental of cause/association

• इति: thus
• इति: Sambandha (Discourse marker/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: अव्यय (निपात/quotative)

• सर्वे: all (of them)
• सर्वे: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन — pronoun/adjective used substantively

• समालोच्य: having deliberated
• समालोच्य: Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
• Type: Indeclinable
• Root: सम् + आ + लुच्/लोच् (धातु) → समालोच्य (क्त्वा/ल्यप्)
• Form: कृदन्त (ल्यप्/gerund), अव्ययभाव — absolutive ‘having deliberated’

• समेताः: assembled, gathered
• समेताः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: सम् + इ (धातु) → समेत (कृदन्त)
• Form: कृदन्त (क्त/PPP), पुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन — agrees with पतिसोदराः

• पतिसोदराः: husband’s brothers
• पतिसोदराः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पतिसोदर (प्रातिपदिक) = पति + सोदर
• Form: पुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन — ‘husband’s brothers’

Speaker

Narrator (context not explicit in excerpt; likely Purāṇic narrator within Brahmottarakhaṇḍa)

Visual Art Cues

Scene: A council of the husband’s brothers, faces stern and troubled, discussing ominous consequences—leprosy as a symbolic specter and the shadow of family ruin looming.

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Household dharma is portrayed as fragile: unethical conduct within the home is said to bring suffering and ruin to the lineage.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

None is mentioned; the verse is part of a moral-narrative sequence.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it describes deliberation and social consequence, not a ritual.