Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 46

Devanagari script

स्वर्गलोकं समासाद्य भुक्त्वा भोगान्यथेप्सितान् । स्थित्वा ब्रह्मादिलोकेषु पदं यांति निरामयम्

Transliteration

svargalokaṃ samāsādya bhuktvā bhogānyathepsitān | sthitvā brahmādilokeṣu padaṃ yāṃti nirāmayam

Translation

وہ سُورگ لوک کو پا کر من چاہے بھوگ بھگتتے ہیں؛ پھر برہما وغیرہ کے لوکوں میں قیام کر کے آخرکار بے داغ، بے رنج اعلیٰ مقام کو پہنچتے ہیں۔

Word by Word

• स्वर्ग-लोकम्: the heavenly world
• स्वर्ग-लोकम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: स्वर्ग (प्रातिपदिक) + लोक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (स्वर्गस्य लोकः)

• समासाद्य: having reached
• समासाद्य: Purvakala-kriya (पूर्वकालक्रिया)
• Type: Verb
• Root: सम्+आ+√सद्/√साद् (धातु)
• Form: ल्यप्/क्त्वा-समकक्ष अव्ययकृदन्त (absolutive); पूर्वकालिक क्रिया

• भुक्त्वा: having enjoyed/experienced
• भुक्त्वा: Purvakala-kriya (पूर्वकालक्रिया)
• Type: Verb
• Root: √भुज् (धातु)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त; पूर्वकालिक क्रिया

• भोगान्: enjoyments
• भोगान्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: भोग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), बहुवचन; कर्म

• यथा: as
• यथा: Avyaya (अव्यय)
• Type: Indeclinable
• Root: यथा (अव्यय)
• Form: अव्यय; प्रकार/उपमानार्थक (as/according to)

• ईप्सितान्: desired
• ईप्सितान्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: ईप्सित (कृदन्त; √आप् (धातु) + सन्?; व्यवहारतः 'ईप्सित' = desired)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), बहुवचन; 'भोगान्' इति विशेषणम्; क्त-प्रत्ययान्त (past participle)

• स्थित्वा: having stayed
• स्थित्वा: Purvakala-kriya (पूर्वकालक्रिया)
• Type: Verb
• Root: √स्था (धातु)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त; पूर्वकालिक क्रिया

• ब्रह्म-आदि-लोकेषु: in worlds beginning with Brahmā's (higher worlds)
• ब्रह्म-आदि-लोकेषु: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: ब्रह्म (प्रातिपदिक) + आदि (अव्यय/प्रातिपदिक) + लोक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी (7th), बहुवचन; तत्पुरुषः (ब्रह्मादयः ये लोकाः तेषु)

• पदम्: state/abode
• पदम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: पद (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; कर्म (goal/state)

• यान्ति: they go/attain
• यान्ति: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √या (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd), बहुवचन

• निरामयम्: free from disease/sorrow
• निरामयम्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: निरामय (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; 'पदम्' इति विशेषणम्

Speaker

Narrator of the Brahmottarakhaṇḍa (contextual Purāṇic narrator)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Svargaloka / Brahmādi-lokāḥ (as phala-lokas)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A three-tier narrative: (1) celestial svarga with apsaras and wish-fulfilling trees; (2) serene Brahmā’s world with lotus imagery; (3) an abstract luminous expanse signifying nirāmaya padam, with the soul-form dissolving into light.

Characters & Entities

• Brahmā

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Merit can mature from heavenly reward into higher spiritual attainment, culminating in an untroubled supreme state.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No particular sacred geography is invoked; it is a general phala-śruti about dharmic merit.

What ritualistic prescription is mentioned?

None explicitly; it continues the results of service to Purāṇa-kathā described in the surrounding verses.