Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 29

Devanagari script

एतस्यां तनयं जातमात्मनश्चिरसंगमात् । सोऽपि विप्रोऽनिशं स्वप्ने द्रक्ष्यति प्रेमभावितम्

Transliteration

etasyāṃ tanayaṃ jātamātmanaścirasaṃgamāt | so'pi vipro'niśaṃ svapne drakṣyati premabhāvitam

Translation

اسی سے، دیرینہ مقدر کے ملاپ کے نتیجے میں، ایک بیٹا پیدا ہوگا؛ اور وہ بیٹا بھی برہمن ہو کر، محبت سے لبریز دل کے ساتھ، برابر خواب میں اپنی محبوبہ کو دیکھتا رہے گا۔

Word by Word

• एतस्याम्: in her
• एतस्याम्: Adhikaraṇa (अधिकरण/Location)
• Type: Noun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (7th/Locative), एकवचन

• तनयम्: a son
• तनयम्: Karma (कर्म/Object)
• Type: Noun
• Root: तनय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन

• जातम्: born
• जातम्: Visheshana of Karma (कर्म-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: √जन् (धातु) + जात (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: भूतकृदन्त (क्त-प्रत्यय), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन; तनयम् इति विशेषणम्

• आत्मनः: of himself/one's own
• आत्मनः: Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
• Type: Noun
• Root: आत्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (6th/Genitive), एकवचन

• चिरसंगमात्: from long association/union
• चिरसंगमात्: Apādāna (अपादान/Source)
• Type: Noun
• Root: चिर + संगम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (5th/Ablative), एकवचन; समासः कर्मधारय/तत्पुरुष (चिरः संगमः)

• सः: he
• सः: Karta (कर्ता/Subject)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन

• अपि: also
• अपि: Sambandha/Discourse particle (सम्बन्ध/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: निपात (particle: also/even)

• विप्रः: a brāhmaṇa
• विप्रः: Karta (कर्ता/Subject)
• Type: Noun
• Root: विप्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन

• अनिशम्: constantly
• अनिशम्: Kāla-adhikaraṇa (काल-अधिकरण/Temporal)
• Type: Indeclinable
• Root: अनिशम् (अव्यय)
• Form: अव्यय, क्रियाविशेषण (adverb)

• स्वप्ने: in a dream
• स्वप्ने: Adhikaraṇa (अधिकरण/Location)
• Type: Noun
• Root: स्वप्न (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (7th/Locative), एकवचन

• द्रक्ष्यति: will see
• द्रक्ष्यति: Kriya (क्रिया/Verb)
• Type: Verb
• Root: √दृश् (धातु)
• Form: लृट्-लकार (Future), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद

• प्रेमभावितम्: one filled with love
• प्रेमभावितम्: Karma (कर्म/Object)
• Type: Adjective
• Root: प्रेमन् + भावित (कृदन्त-प्रातिपदिक; √भू/√भाव)
• Form: भूतकृदन्त (क्त-प्रत्यय), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन; विशेषणम्; समासः तृतीया-तत्पुरुष (प्रेम्णा भावितम् = filled with love)

Speaker

Mahādevī (implied)

Skanda Dialogue

Listener: (contextual) Śaunaka and sages

Visual Art Cues

Scene: A newborn destined to be a brāhmaṇa; later, the youth in quiet sleep seeing a beloved in a dream, with a soft aura of love and remembrance.

Characters & Entities

• tanaya (son)
• vipra (brāhmaṇa)
• svapna (dream)
• prema (love)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Karmic destiny and divine arrangement shape relationships and births, even expressing through dream-experience.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No tīrtha is specified in this verse; it continues the personal boon narrative.

What ritualistic prescription is mentioned?

No direct ritual instruction appears; the verse describes an outcome tied to destiny and love.