Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 68

महाव्रतमिदं प्रोक्तं त्वमपि श्रद्धया चर । अत्यंतदुर्लभं वापि लप्स्यसे च मनोरथम्

mahāvratamidaṃ proktaṃ tvamapi śraddhayā cara | atyaṃtadurlabhaṃ vāpi lapsyase ca manoratham

یہ مہاورت بیان کیا گیا ہے؛ تم بھی श्रद्धا کے ساتھ اس کا آچرن کرو۔ جو نہایت دشوار الحصول ہو، وہ بھی تمہیں ملے گا، اور تمہاری من کی مراد بھی پوری ہوگی۔

महाव्रतम्this great vow
महाव्रतम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमहा + व्रत (प्रातिपदिक-समास)
Formकर्मधारय-समासः (great vow), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्तिः (contextually Nominative/1st as subject-complement), एकवचनम्
इदम्this
इदम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; महाव्रतं विशेषयति
प्रोक्तम्has been proclaimed
प्रोक्तम्:
Kriya (Predicative/क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र + वच् (धातु) → प्रोक्त (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formक्त-प्रत्ययान्त (past passive participle) नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; ‘is declared/has been said’ (कर्मणि प्रयोग)
त्वम्you
त्वम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formउत्तमपुरुषार्थे सर्वनाम, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्
अपिalso
अपि:
Sambandha (Particle)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formसमुच्चय/अप्यर्थक-निपातः (also/even)
श्रद्धयाwith faith
श्रद्धया:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootश्रद्धा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्तिः (Instrumental/3rd), एकवचनम्
चरpractice/observe
चर:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootचर् (धातु)
Formलोट् (Imperative), परस्मैपदम्, मध्यमपुरुषः (2nd person), एकवचनम्
अत्यन्तextremely
अत्यन्त:
Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootअत्यन्त (अव्यय/प्रातिपदिक)
Formपरिमाणवाचक-अव्ययम् (intensifier: extremely)
दुर्लभम्hard to obtain
दुर्लभम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootदुर् + लभ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्तिः (Accusative/2nd), एकवचनम्; (मनोरथं विशेषयति)
वाor/even
वा:
Sambandha (Particle)
TypeIndeclinable
Rootवा (अव्यय)
Formविकल्पार्थक-निपातः (or/even)
अपिeven
अपि:
Sambandha (Particle)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअप्यर्थक-निपातः (even/also)
लप्स्यसेyou will obtain
लप्स्यसे:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootलभ् (धातु)
Formलृट् (Simple Future), आत्मनेपदम्, मध्यमपुरुषः (2nd person), एकवचनम्
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-निपातः
मनोरथम्desired wish
मनोरथम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootमनस् + रथ (प्रातिपदिक-समास)
Formषष्ठी-तत्पुरुषः (chariot of the mind = desire), पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्

Unknown (contextual narrator/instructor within Brahmottarakhaṇḍa)

Scene: A teacher-figure points to a written vrata injunction; the listener bows with folded hands, a radiant wish-fulfilling motif (kalpavṛkṣa/maṇi) subtly behind, symbolizing ‘durlabha’ becoming attainable through faith.

FAQs

Faithful practice of dharma unlocks even rare attainments; śraddhā is presented as the key that makes the vow effective.

No holy site is mentioned in this verse; it is a concluding exhortation to observe the vow.

Undertake and practise the proclaimed mahāvrata with faith to obtain difficult boons and fulfil intentions.