Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 57

Devanagari script

नैवेद्यं पायसान्नेन घृताक्तं परिकल्पयेत् । जुहुयान्मूलमंत्रेण हविरष्टोत्तरं शतम्

Transliteration

naivedyaṃ pāyasānnena ghṛtāktaṃ parikalpayet | juhuyānmūlamaṃtreṇa haviraṣṭottaraṃ śatam

Translation

نَیویدیہ کے لیے گھی میں ملی ہوئی کھیر (پایس) تیار کرے؛ اور مُول منتر کے ساتھ ہون میں ہَوی کی آہوتی ایک سو آٹھ بار دے۔

Word by Word

• नैवेद्यम्: food offering (naivedya)
• नैवेद्यम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: नैवेद्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन

• पायसान्नेन: with rice cooked in milk (pāyasa-food)
• पायसान्नेन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: पायस (प्रातिपदिक) + अन्न (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन; समासः (पायसस्य अन्नम्)

• घृताक्तम्: smeared with ghee
• घृताक्तम्: Karma (Object qualifier/कर्म-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: घृत (प्रातिपदिक) + अक्त (कृदन्त-प्रातिपदिक; अञ्ज्/अङ्ग् धातु-सम्बद्ध)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; विशेषणम्; समासः (घृतेन अक्तम् = anointed with ghee)

• परिकल्पयेत्: should prepare
• परिकल्पयेत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: परि + कल्प् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपद

• जुहुयात्: should offer into fire
• जुहुयात्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: हु (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपद

• मूलमन्त्रेण: with the root-mantra
• मूलमन्त्रेण: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: मूल (प्रातिपदिक) + मन्त्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन; कर्मधारयः (मूलः मन्त्रः)

• हविः: oblation
• हविः: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: हविस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन

• अष्टोत्तरम्: eight more (i.e., +8)
• अष्टोत्तरम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अष्ट (संख्या-प्रातिपदिक) + उत्तर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; विशेषणम्; समासः (अष्ट अधिकम्/उत्तरम्)

• शतम्: a hundred
• शतम्: Karma (Measure/परिमाण-कर्म)
• Type: Noun
• Root: शत (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; संख्यावाचक

Speaker

Narratorial/Instructional voice within Brahmottarakhaṇḍa (speaker not explicit in the snippet)

Visual Art Cues

Scene: A brass bowl of steaming pāyasa glistening with ghee is offered before the deity; nearby, a small homa-kuṇḍa burns as the devotee offers 108 oblations while chanting the root-mantra.

Characters & Entities

• Śiva
• Devī (Śivā)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Devotion is expressed through purity and generosity—offering the best food and disciplined mantra-based oblations.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No site is named; it describes a general worship-and-homa regimen.

What ritualistic prescription is mentioned?

Prepare pāyasa mixed with ghee as naivedya; perform homa with the mūla-mantra for 108 oblations.